(۱۳۴۰) سوال: آیا استنجا نمودن با خاک پاک در حالی که آب نیز وجود دارد، جایز است؟

جواب:

بله، پاک نمودن عورت از نجاست با سنگ، خاک یا پارچه‌های پاک کننده به جای استفاده از آب برای از بین بردن نجاستی که از دو عورت خارج می‌شود، جایز و درست است. البته به شرطی که سه مرتبه یا بیشتر انجام شود و پاک کننده باشد. همچنین عورت را نباید با چیزهای آلوده و نجس، با چیزهای محترم مانند غذا و همچنین با استخوان و با مدفوع حیوانات (فضله) پاک نمود؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «نهى أن نستنجي بعظم أو روث» : (از استنجا کردن با استخوان و فضولات حیوانات نهی نمود) و در بیان علت اين نهي فرمود: «إنَّها طَعامُ إخوَنَنا مِنَ الجِنِّ»[۱] : (زیرا اين‌ها غذای برادرانمان از جن‌ها می‌باشد) و مدفوع حیوانات نیز غذای چهارپایان جن است. استخوان را با گوشت فراوان می‌یابند و مدفوع حیوانات را نیز هم به عنوان علوفه‌ی چهارپایانشان می‌یابند. چنین در حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است. وقتی از استنجا کردن با غذای جن و علوفه‌ی حیواناتشان منع شده‌ایم پس قطعا استنجا با غذای خودمان و چهارپایان ما انسان‌ها، اولویت دارد که ممنوع باشد. پاک نمودن عورت بدون استفاده از آب با رعایت شروط مذکور جایز است حتی اگر آب نیز وجود داشته باشد. بنابراین استنجا و پاک کردن عورت از نجاست با یکی از حالت‌های زیر صورت می‌گیرد:

۱- پاک کردن عورت فقط با سنگ یا چیزهایی مانند خاک، لباس و پارچه که جایگزین سنگ شود.

۲- پاک کردن عورت فقط با آب.

۳- پاک کردن عورت با خاک و آب.

[۱] صحیح بخاری: کتاب المناقب، باب ذکر الجن، شماره (۳۸۶۰).