(۵۳۴۰) سوال: حکم کسی که در خرید و فروش، قسم به طلاق می‌خورد و او می‌داند که دروغ می‌گوید تا این که کالایش را ترویج دهد، چیست؟

جواب:

حکمش این است که کبیره اس از گناهان کبیره را انجام داده است و در حدیث ابو ذر غفاری رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ، وَلَا يُزَكِّيهِمْ، وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ “. قَالَ : فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مِرَارٍ. قَالَ أَبُو ذَرٍّ : خَابُوا، وَخَسِرُوا، مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ قَالَ : ” الْمُسْبِلُ ، وَالْمَنَّانُ، وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ»[۱]: (سه گروه هستند که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در روز قیامت با آن‌ها سخن نمی‌گوید و به آن‌ها نظر نمی‌افکند و آن‌ها ا پاکیزه نمی‌گرداند و برای آنان عذابی دردناک است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سه بار آن‌را خواند و ابوذر گفت: ای رسول الله این افراد خوار و زیان دیده چه کسانی هستند؟ فرمود: کسی لباسش را از روی کبر بر زمین می‌کشاند و شخص منت‌گذار(بر چیزی که می‌بخشد منت می‌گذارد) و کسی که با قسم دروغ کالایش را به فروش می‌رساند): و این سوال کننده در مورد مردی می‌پرسد مه با قسم دروغ کلایش را می‌فروشد و قسم به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خورد و قسم به طلاق می‌خورد لذا از سه جهت گناه‌ دارد:

جهت اول: او کالایش را با قسم دروغ فروخته است.

جهت دوم: او از قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به قسم به طلاق عدول کرده است.

جهت سوم: مشتری را فریب داده است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «مَنْ غَشَّ فَلَيْسَ مِنِّي» [۲]: (کسی فریب دهد از من نیست).

و این را از جهت نصیحت می‌گوییم: تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به جا بیاور و زیبا دنبال روزی باش چون رزق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با معصیت او به دست نمی‌آید و انسان هنگامی تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رعایت کند، درهای روزی‌ از جایی که گمانش را نمی‌کند برایش باز می‌شود همانطور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید:{وَمَن یَتَّقِ ٱللَّهَ یَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجࣰا* وَیَرۡزُقۡهُ مِنۡ حَیۡثُ لَا یَحۡتَسِبُ} [سوره الطلاق: هرکس که از الله بترسد، (الله) راه نجاتی برای او قرار می‌دهد* و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‌دهد).

و بداند که اگر روزی او به این طریق زیاد گشت، این استدراج از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است تا او در معصیت بماند سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را گرفتنی پیروز مندی و توانا می‌گیرد لذا از آن کاری که کرده است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و برگردد و واضح کند و راست بگوید و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد دو طرف معامله می‌گوید:«فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا، وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا»[۳]: (اگر هر دوی آن‌ها راست بگویند و حقیقت را بیان کنند در معامله‌ی ایشان برکت داده می‌شود و اگر حقیقت را پنهان کنند و دروغ بگویند برکت معامله‌ی ایشان از میان می‌رود).

[۱] رواه مسلم (۱۰۶).

[۲] رواه مسلم (۱۰۲).

[۳] رواه البخاری (۲۰۸۲) و مسلم (۱۵۳۲).