سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۵۳۳۶) حکم طلاق‌های غیر منضبط در گذشته‌ی فرد مسلمان

(۵۳۳۶) سوال: در جوانی از جهت دین خیلی مقصر بودم و نماز نمی‌خواندم و روزه نمی‌گرفتم و اموال مردم را می‌دزدیدم و بسیار قسم خوردم و به آن وفا نکردم و الان نمی‌توانم عدد آن را بشمارم همچنین دفعه‌های زیادی زن خود را طلاق دادم و دقیق تعداد آن را نمی‌دانم و همچنین باهم زندگی می‌کنیم و الان دو دختر از او دارم، حکم ترک واجبات و فروض که انجام دادم چیست؟ و حکم قسم‌هایی که خوردم و به آن وفا نکردم ؟ و حکم طلاقی که از من صادر شده و الان تعداد آن ا نمی‌دانم چیست؟

جواب:

اما به نسبت عباداتی که در آن وقت ترک کردی، اگر به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌‌ی نصوح کردی، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آنچه گذشته را بخشیده است زیرا فرموده است: {قُلۡ یَـٰعِبَادِیَ ٱلَّذِینَ أَسۡرَفُوا۟ عَلَىٰۤ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُوا۟ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ یَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِیعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِیمُ} [سوره الزمر: ۵۳] : ((ای پیامبر، از جانب من) بگو: «ای بندگان من که بر خود اسراف (و ستم) کرده‌اید! از رحمت الله نا امید نشوید، همانا الله همۀ گناهان را می‌بخشد، یقیناً او بسیار آمرزندۀ مهربان است).

اما به نسبت قسم‌هایی که خوردی، باید کفاره‌ی یک قسم را بدهی و بر مشهور مذهب امام احمد برهمه‌ی قسم‌ها کفایت می‌کند چون تعداد قسم‌ها هرچقدر که باشد واجب آن یکی است و آن غذا دادن به ۱۰ مسکین یا لباس دادن به ۱۰ نفر از ایشان یا آزاد کردن برده و کسی که آن‌ها را نیابد سه روز را پشت سرهم روزه می‌گیرد.

و بعضی اهل علم بلکه بیشتر اهل علم نظرشان براین است که وقتی قسم‌ بر چیزهای متعددی بوده است پس برای هر قسمی، کفاره‌ای است و بر اساس این قول که به برائت ذمه نزدیک‌تر است، بر تو واجب است که (تعداد) قسم‌هایی که خوردی را دنبال کنی و جداگانه برای هر قسمی‌کفاره‌ای است.

اما به نسبت طلاقی که از تو واقع شده است اگر بیشتر از دوتا بوده است پس همسرت الان برای تو حلال نیست زیرا کسی که زن خود را سه طلاق دهد برای او حلال نمی‌باشد تا این که کسی دیگر با او ازدواج کند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {ٱلطَّلَـٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِیحُۢ بِإِحۡسَـٰنࣲ} [سوره البقرة: ۲۲۹] : (طلاق (رجعی) دوبار است پس (از آن یا باید همسر را) بطور شایسته نگاه داشتن، یا با نیکی رها کردن): تا جایی که می‌فرماید: {فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَیۡرَهُۥ} [سوره البقرة: ۲۳۰] : (پس اگر (شوهر برای بار سوم) او را طلاق داد، پس از آن (زن) برای او حلال نیست تا اینکه شوهری غیر از او ازدواج کند (و با او آمیزش جنسی نماید)).

لذا اگر یقین یافتی که او را سه بار یا بیشتر طلاق دادی باید از او جدا شوی و برای تو حلال نمی‌باشد و بر تو واجب است که در ایم امر تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به جا آوری و بدانی که اگر به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیزی را رها کردی، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بهتر از آن را برای تو جایگزین می‌کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد كنتُ في شبابي مُقصرًا في الدين إلى درجة كبيرة؛ فكنت لا أصلي ولا أصوم وأسرق من أموال الناس، وقد حلفتُ أيمانا كثيرة وحنثتُ فيها، وأنا لا أُخصِي عددها الآن، كما قد صَدَر مني طلاق لزوجتي مرات كثيرة، ولا أعرف العدد بالتحديد، وعشرتنا ما زالت مستمرة، وقد أنجبت بنتين، فما الحكم في تَرْكِي لِما مضى من الفروض والواجبات؟ وما الحكم في الأيمان التي حلفتُها، وحَنَتْتُ فيها؟ وما الحكم في الطلاق الذي صدر مني، وأجهل عدده الآن؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أما بالنسبة للعبادات التي تركتها في ذلك الوقت فإنك إذا تُبتَ توبة نصوحًا إلى الله -عز وجل- غفر الله لك ما سَلَفَ؛ لقوله تعالى: ﴿ قُلۡ یَـٰعِبَادِیَ ٱلَّذِینَ أَسۡرَفُوا۟ عَلَىٰۤ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُوا۟ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ یَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِیعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِیمُ ﴾ [الزمر: ٥٣].

وأما بالنسبة للأيمان فإن عليك أن تُكفّر كفارة يمين واحدة، وتجزئ عن جميع الأيمان على المشهور في مذهب الإمام أحمد رحمه الله ؛ وذلك لأن الأيمان مهما تعددت فإن الواجب فيها شيء واحد؛ وهو إطعام عشرة مساكين، أو كسوتهم، أو تحرير رقبة، ومن لم يجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة.

وذهب بعض أهل العلم، بل أكثر أهل العلم، على أن الأيمان إذا كانت على أشياء متعددة فإن عليه لكل يمين كفارة، وعلى هذا القول -وهو أبرأ للذمة- يجب عليك أن تتحرّى الأيمان التي خلفت، وهي متباينة، فتخرج عن كل يمين منها كفارة.

وأما بالنسبة للطلاق الذي وقع منك فإذا كان أكثر من اثنتين فإن زوجتك الآن لا تَحِلُّ لك؛ لأن الإنسان إذا طلق زوجته ثلاثا فإنها لا تحل له حتى تنكح زوجا غيره؛ لقوله تعالى: ﴿ ٱلطَّلَـٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِیحُۢ بِإِحۡسَـٰنࣲ ﴾ [البقرة: ۲۲۹]. إلى أن قال سبحانه وتعالى: ﴿ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَیۡرَهُۥ ﴾ [البقرة: ٢٣٠].

فعليك إذا تيقنت أنك طلقت ثلاثا فأكثرَ أن تفارقها، ولا تحل لك حينئذ، وعليك أن تتقي الله في هذا الأمر، وتعلم أنك إذا تركت شيئًا لله عوضك خيرا منه.

مطالب مرتبط:

(۵۳۳۴) اگر مردی، زن خود را با یک کلمه سه طلاق دهد، حکم آن چیست؟

و سه طلاق دادن با یک کلمه حرام است و بازی با کتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و شتاب نمودن در امری است که انسان در آن فرصت دارد...

ادامه مطلب …

(۵۳۳۸) بررسی حکم طلاق در صورت تکرار لفظ آن در حالت عصبانیت

اگر قبل از این مسبوق که به دو طلاق نبوده است پس این یک طلاق است و می‌توانی که به او رجوع کنی و کیفیت مراجعه به او این است که به او بگویی: به تو رجوع کردم یا دو نفر را شاهد بگیری و بگویی: من به همسر خود رجوع کردم یا نزد او بروی و با به نیت رجوع جماع کنی، لذا این رجوع است.....

ادامه مطلب …

(۵۳۳۷) حکم استمرار زندگی مشترک پس از صدور سه طلاق

(۵۳۳۷) سوال: در منطقه‌ای غیر عربی کار می‌کردم که مشاهده کردم که مردی زن خود را سه طلاق داد ولی همچنان در خانه‌اش می‌باشد و چندین سال این‌گونه گذشته است، آیا در شرع در نظر شما این جایز است؟ جواب: برای سه طلاقه، سه وجه وجود دارد: اول: طلاق بعد از طلاق باشد یعنی در […]

ادامه مطلب …

(۵۳۳۵) در خشم سه‌ طلاقش دادم، آیا راهی برای بازگشت هست؟

این مرد در حالتی طلاق داده است که بسیار عصبانی بوده و درست خود را گم کرده است لذا هنگامی که او در حالتی که بسیار عصبانی بوده، در این حالت طلاق صورت نمی‌گیرد و نه یک طلاق و نه سه طلاق...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه