(۵۱۸۱) سوال: مردی زنش را سه بار طلاق داده است و مردی دیگر با سفارش شوهر اول با او ازدواج می‌کند، آیا برای شوهر اولی حلال است که بعد از طلاق شوهر دومی به قصد اصلاح، ازدواج کند؟ و حکم نکاح دومی با آن زن چیست؟

جواب:

این مسئله؛ مسئله (تحلیل) هنگامی است که مردی زنش را سه بار طلاق داد، برای او حلال نیست که با او ازدواج کند مگر این که کسی دیگر با ازدواج کند به شرط این که نکاح به صورت شرعی باشد و چیزی در آن نباشد که آن را باطل کند و شرط است که شوهر دوم با زنش هم‌خوابی کند،  این چیزی که واقع شده نکاح تحلیل است چون شوهر دومی فقط به این خاطر ازدواج کرده است که برای شوهر اولی حلال کند و این همانطور است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده است: «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِالتَّيْسِ الْمُسْتَعَارِ ؟ “. قَالُوا : بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ : ” هُوَ الْمُحَلِّلُ، لَعَنَ اللَّهُ الْمُحَلِّلَ، وَالْمُحَلَّلَ لَهُ»[۱]: (آیا  می‌خواهید  بز  نر  عاریه‌ای  را  بشناسید؟‌ گفتند:  آری  فرمود:‌ كسی‌كه  محلل  می‌شود،  خداوند  لعنت‌كند  محلل  و  كسی‌كه  برایش  محلل‌گرفته  می‌شود.(

لذا عقد او با این زن صحیح نیست و وقتی این عقد صحیح نباشد پس شرعی به حساب نمی‌آید و بر همین مبنا برای شوهر اولش حلال نمی‌باشد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {ٱلطَّلَـٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِیحُۢ بِإِحۡسَـٰنࣲۗ وَلَا یَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُوا۟ مِمَّاۤ ءَاتَیۡتُمُوهُنَّ شَیۡـًٔا إِلَّاۤ أَن یَخَافَاۤ أَلَّا یُقِیمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا یُقِیمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡهِمَا فِیمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُو۟لَـٰۤىِٕكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ* فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَیۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡهِمَاۤ أَن یَتَرَاجَعَاۤ إِن ظَنَّاۤ أَن یُقِیمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ یُبَیِّنُهَا لِقَوۡمࣲ یَعۡلَمُونَ} [سوره البقرة: ۲۲۹-۲۳۰] : (طلاق (رجعی) دوبار است پس (از آن یا باید همسر را) بطور شایسته نگاه داشتن، یا با نیکی رها کردن. و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید، چیزی پس بگیرید، مگر آنکه (زن و شوهر) بترسند که نتوانند حدود الهی را بر پا دارند، پس (ای مؤمنان) اگر ترسیدید که حدود الهی را بر پا ندارند، گناهی بر آن دو نیست، که زن فدیه و عوضی بپردازد (و طلاق بگیرد) این‌ها حدود الهی است، پس از آن‌ها تجاوز نکنید و هر کس از حدود الله تجاوز کند، پس اینانند که ستمگرند* پس اگر (شوهر برای بار سوم) او را طلاق داد، پس از آن (زن) برای او حلال نیست تا اینکه شوهری غیر از او ازدواج کند (و با او آمیزش جنسی نماید) پس اگر (شوهر بعدی) او را طلاق داد، گناهی برآن دو نیست که (با ازدواج مجدد) به یکدیگر بازگردند): و این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَیۡرَهُۥ} : (تا اینکه شوهری غیر از او ازدواج کند): یعنی نکاح صحیح چون عقد مادامی که صحیح نباشد، نکاح نامیده نمی‌شود چون که غیر صحیح است و اثر و حکمی بر آن مترتب نمی‌شود.

و برای همین می‌گوییم: نکاح دوم این زن صحیح نیست و برای شوهر اول حلال نمی‌باشد چون این نکاح، نکاح تحلیل است.

اما قول سوال کننده که گفت: به قصد اصلاح، از زیبا جلوه دادن شیطان است که برای انسان عمل بد و زشت او را زیبا جلوه دهد تا گمان کند فساد و فساد کردن را صلاح و اصلاح است و این والله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اصلاح نیست چون واقع گشتن در چیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آن نهی کرده است و آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آن نهی کرده است اصلاح نیست، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلَا تَتَّخِذُوۤا۟ ءَایَـٰتِ ٱللَّهِ هُزُوࣰا} [سوره البقرة: ۲۳۱] : (و آیات الله را به مسخره نگیرید): و مثل این شخص آیات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به مسخره گرفته است وقتی که این عقد صوری را برای حلال گشتن انجام داده است یا صحیح‌تر آن است که برای این شوهر اول بتواند به این زن برگردد انجام داده است، نسأل الله السلامة و العافیة.

[۱] رواه ابن ماجه (۱۹۳۶).