(۵۰۴۰) سوال: نظرات و دیدگاههای مختلفی در رابطه با نگاه کردن خواستگار به دختر شنیدم، برخی آن را جایز می دانند و برخی دیگر آن را مشروط به وجود سرپرست دختر میدانند، و برخی دیگر هم به دیدن یکی از نردیکان اعتماد می کند، پس آیا جایز است که فرد خواستگار دختر را قبل از عقد ازدواج ببیند؟

جواب:

بله اشکالی ندارد که خواستگار دختر را ببیند، اما با توجه به رعایت کردن برخی شروط:

شرط اول اینکه: نیاز ببیند که دختر را ببیند، در غیر اینصورت اصل بر این است که مرد اجازه ندارد، زن نامحرم را ببیند، با توجه به سخن الله عَزَّوَجَلَّ آنجا که می­فرماید: {قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ}[النور:۳۰] ترجمه: (ای پیغمبر!) به مردان مؤمن بگو: (آنان موظّفند که از نگاه به عورت و محلّ زینت نامحرمان) چشمان خود را فرو گیرند، و عورتهای خویشتن را (با پوشاندن و دوری از پیوند نامشروع) مصون دارند).

شرط دوم: اینکه واقعا قصد ازدواج داشته باشد، اگر شک داشته باشد پس نگاه نکند، اما اگر قصد ازدواج داشت می تواند ببیند، که در نهایت بعد از دیدن برای ازدواج اقدام و یا اینکه صرف نظر می­کند.

شرط سوم: اینکه نگاه کردن در مکانی باشد که خلوت صورت نگیرد، یعنی اینکه یکی از محارم دختر مثل پدرش، برادرش، عمه اش و یا خاله اش در کنارشان باشد، زیرا خلوت کرد با زن بیگانه با توجه به سخن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حرام می­باشد، آنجا که می­فرماید: «  لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بامْرَأَةٍ إلَّا وَمعهَا ذُو مَحْرَمٍ»^[۱] ترجمه: « هیچ زنی با نامحرم حق خلوت کردن ندارد، جز اینکه محرمی با وی باشد».

و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می فرمایند: « إيَّاكم والدُّخولَ على النِّساءِ . فقالَ رجلٌ منَ الأنصارِ : يا رسولَ اللَّهِ ! أفرأيتَ الحموَ ؟ قالَ : الحموُ : الموتُ»[۲]. ترجمه «شما را بر حذر می دارم با زنان بیگانه خلوت کنید» مردی از انصار پرسید: ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آیا زن برادر هم؟ فرمودند: « زن برادر مرگ است».

شرط چهارم اینکه: ظن غالبش این باشد که دختر و خانواده به او جواب مثبت می­دهند، در غیر اینصورت نگاه کردن او به دختر لزومی ندارد، وقتی که جواب مثبت نگیرد چه دختر را ببیند و یا اینکه نبیند.

برخی از اهل علم هم شرط کردند که نگاهش با شهوت نباشد، و فقط به نیت اطلاع پیدا کردن از ظاهر دختر باشد، در صورتی که شهوتش تحریک شود از نگاه کردن باید خودداری کند، و همچنین بر زن واجب است که به صورت زیبایی طبیعی وبدون آرایش جلوی خواستگارش ظاهر شود، زیرا هنوز همسرش نمی­باشد.

چون اگر با لباس زیبا وچهره ی آرایش شده بیاید چه بسا بر این اساس خواستگار جهت ازدواج اقدام کند، چون درنگاه اول نظرش را جلب کرده، اما بعد اینکه حقایق ظاهر دختر نمایان شد خلاف آن چیزی می شود که در نگاه اول تصور می­کرد.

۱- به تخریج آن اشاره شد.

[۲] – امام بخاری آن را تخریج کرده است: کتاب نکاح، باب مرد با زن نامحرم مگر با وجود محرم خلوت نمی کند… شماره حدیث (۵۲۳۲).و امام مسلم: کتاب آداب، باب تحریم خلوت با زن بیگانه و داخل شدن بر وی شماره حدیث (۲۱۷۲).