(۵۰۲۴) سوال: آیا عالم می تواند عقد ازدواج مردی که نماز نمی­خواند را ببندد، و اگر این کار را انجام دهد گناهکار است؟

جواب:

فردی که نماز نمی¬خواند کافر و از دایره¬ی اسلام خارج است، زیرا ترک کردن نماز کفر است به دلیل قرآن، سنت و سخنان صحابه وقول راجح.
اما دلیل از قرآن الله عَزَّوَجَلَّ می فرمایند: {فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ}]التوبه:۱۱[ ترجمه: (اگر آنان (از کفر) توبه کردند و (احکام اسلام را مراعات داشتند، و از جمله) نماز را خواندند و زکات دادند (دست از آنان بدارید، چرا که) در این صورت برادران دینی شما هستند (و سزاوار همان چیزهائی بوده که شما سزاوارید، و همان چیزهائی که بر شما واجب است، بر آنان هم واجب است).
پس الله عَزَّوَجَلَّ شروط برادری در دین ر ا سه چیز قرار داده است:
توبه کردن از شرک، و برپا داشتن نماز، و پرداخت کردن زکات مال.
و چیزی که بر یکی شروط مترتب شود، فرقی نمی¬کند این شرط به تنهایی باشد و یا اینکه در کنارهم باشد، پس همانا با ثابت شدن این شروط اسلام ثابت و با نفی شدن اسلامشان نفی می¬شود. و مشرکین زمانی که از شرکشان توبه نکنند، مشرک هستند و برادر دینی ما به شمار نمی¬آیند.و همچنین اگر نمازشان را ادا نکنند مشرک هستند وبرادر دینی مان به شمار نمی¬آیند. همچنین در رابطه با زکات اینگونه است.
این ظاهر آیه است، اما سنت دلالت می¬دهد که پرداخت نکردن زکات سبب کفر نمی-شود، چنانچه در صحیح مسلم وارد شده، ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت می کند، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می فرمایند: « ما مِن صاحِبِ ذَهَبٍ ولا فِضَّةٍ لا يُؤَدِّي مِنْها حَقَّها، إلَّا إذا كانَ يَوْمُ القِيامَةِ صُفِّحَتْ له صَفائِحُ مِن نارٍ، فَأُحْمِيَ عليها في نارِ جَهَنَّمَ، فيُكْوَى بها جَنْبُهُ وجَبِينُهُ وظَهْرُهُ، كُلَّما بَرَدَتْ أُعِيدَتْ له، في يَومٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَةٍ، حتَّى يُقْضَى بيْنَ العِبادِ، فَيَرَى سَبِيلَهُ؛ إمَّا إلى الجَنَّةِ، وإمَّا إلى النَّار» .
ترجمه: « هیچ فردی که نیست که صاحب طلا و نقره باشد و زکاتش را ندهد، مگر اینکه در روز قیامت، تبدیل به ورقه های آتشین می¬شود، و صاحبش در آتش جهنم داغ بر او نهاد می¬شود و آن داغ را بر پهلویش، پیشانیش و کمرش نهاده می¬شود، هر بار که سرد می¬شود دوباره می نهند، و به اندازه پنجاه هزار سال عذاب داده می¬شود تا اینکه بعد از پایان عذابش، صاحب عذاب مسیرش را خواهد دانست، یا اینکه وارد بهشت¬ می¬شود و یا اینکه به سوی آتش جهنم میرود».
پس اینکه بخاطر زکات ندادنش عذاب داده می¬شود سپس سرنوشتش را خواهد دانست، یا اینکه وارد بهشت می¬شود و یا جهنم، دلات بر عدم کفر دارد، زیرا اگر کافر بود مسیری به سوی بهشت نداشت.
اما در مورد ترک کننده ¬ی نماز، ظاهر آیه دلالت بر این می¬دهد که کافر ومشرک است، و حدیث هم تایید بر این قضیه است، پس از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرمودند: «إنَّ بيْنَ الرَّجُلِ وبيْنَ الشِّرْكِ والْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلاةِ» . ترجمه: «همانا فاصله میان فرد و شرک کافر شدنش، رها کردن نماز می¬باشد». و می فرمایند: « العهدُ الذي بينَنا وبينَهم الصلاةُ، فمَن تركَها فقد كفرَ» ترجمه: «پیمان میان ما و مشرکین نماز است، هر فردی که آن را رها کند، براستی کافر شده است».
پس این دو دلیل که یکی از قرآن و دیگری از سنت است ، دلالت بر کافر بودن تارک نماز است.
اما در مورد سخنان صحابه، برخی از اهل علم بر کافر بودن تارک نماز اجماع نقل کردند، از جمله کسانی که اجماع نقل کردند، تابعی مشهور، عبدالله بن شقیق است، آنجا که می¬گوید: یاران رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هیچ چیزی را رها کردنش کفر نمیدانند مگر ترک کردن نماز.
وامام اسحاق بن راهویه و همچنین ابن حزم رَحِمَهُ‌الله از بیش از ده نفر از صحابه نقل کرده و میگوید: خلافی در این مساله وجود ندارد، پس این سه دلیل است: قرآن، سنت و سخنان صحابه.
و آخرین دلیل دید صحیح است. زیرا امکان ندارد فردی که در قلبش به الله، رسولش و روز قیامت ایمان دارد، نمازش را که ستون دین و از مهم ترین عبادت های بدنی است، رها کند، زیرا فردی که برای همیشه نماز خواندن را رها کند با عظمت و جایگاهی که در دین دارد، پس در قلبش ایمانی باقی نمی ماند، اگر هم گفته شود که او مومن است. در پاسخ می¬گوییم: اگر واقعا ایمان در قلبت وجود داشت هیچ گاه نماز خواندن را رها نمی¬کردی.
و برخی از افراد هستند که به دلایل ضعیفی بر عدم کافر بودن تارک نماز استناد می-کنند، برخی از این احادیث یا اینکه به تنهایی ضعیف هستند، چه برسد بر اینکه با احادیث صحیح دیگر در تعارض باشد، وبرخی از دلایلشان مطلقا دلالت بر عدم کفر نمی¬دهد، وبرخی دیگر از احادیث عام است که با احادیثی که دلالت بر کفر می¬دهد خاص می¬شود، و برخی دیگر هم که صاحبش معذور است، به گونه ای که چیزی از اسلام جز شهادتین را نمی¬داند.
و برخی دیگر هم با قیدی وارد شده که امکان ندارد، به همراه آن نماز ترک شود، همانند حدیث عتبان بن مالک: « فإنَّ اللَّهَ قدْ حَرَّمَ علَى النَّارِ مَن قالَ: لا إلَهَ إلَّا اللَّهُ، يَبْتَغِي بذلكَ وجْهَ اللَّهِ .»
ترجمه: « همانا الله عَزَّوَجَلَّ بر آتش جهنم حرام دانسته، فردی که با اخلاص بگوید: لااله الا الله».
پس همانا فردی که خالصانه این کلمه را بگوید امکان ندارد که نمازش را که بزرگترین ارکان اسلام بعد از شهادتین است را رها کند، در این زمینه رساله ای دارم که حجم بالایی ندارد، اما فواید عظیمی در آن نهفته است، هرفردی که دوست دارد در این زمینه معلومات داشته باشد آن را بخواند، زیرا اگر دلایل را با آگاهی و دلیل بخواند، بر او آشکار خواهد شد.
پس بنابر این بر هیچ فردی جایز نیست که عقد ازدواج انسانی که نماز نمیخواند با زن مسلمان را ببندند. زیرا مرد کافر جایز نیست که به هیچ عنوان با مرد کافر ازدوج کند، {فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ}]الممتحنة:۱۰[ترجمه: (هرگاه ایشان را مؤمن یافتید، آنان را به سوی کافران برنگردانید. این زنان برای آن مردان، و آن مردان برای این زنان حلال نیستند).
و در جایی دیگر می فرمایند: {وَلَا تُنكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا ۚ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ}]البقرة:۲۲۱[ ترجمه: (و (زنان و دختران خود را) به ازدواج مردان مشرک در نیاورید، مادامی که ایمان نیاورند. و بی‌گمان غلام مؤمنی از مرد مشرکی بهتر است اگرچه (زیبائی یا ثروت یا موقعیّت او) شما را به شگفتی انداخته باشد (و دل از کفتان ربوده باشد).
پس بر سرپرست زن چه پدر، برادر، عمو و یا غیر از آنان اینکه زن رابه ازدواج فردی در بیاورند که نماز نمی¬خواند، هر چند که با مردم خوش اخلاق باشد و ثروتمند باشد، همانا کافر بودنش مانع ازدواج او با زن مسلمان است، وفردی که عقد ازدواج را ثبت می کند، اجازه ندارد فردی را که نماز نمیخواند به ازدواج زن مسلمان در بیاورد، زمانی که آگاه باشد.
-سوال کنند در ادامه میگوید- با این وجود عاقد باید در مورد فردی که میخواهد ازدواج کند، باید تحقیق کند؟
شیخ رَحِمَهُ‌الله در پاسخ می¬گوید: لازم نیست، زیرا اصل بر اسلام است، اینکه او نماز می -خواند، اما در صورتی که اطلاع داشته باشد که نماز نمی¬خواند، اجازه ندارد عقد را تمام کند، و واجب است که سرپرست زن را در مورد به ازدواج در آوردن با این مرد نصیحت کند.