سه‌شنبه 19 شوال 1447
۱۸ فروردین ۱۴۰۵
7 آوریل 2026

(۴۷۲۰) آیا جایز است پول امانتی را در تجارت به کار ببرم و تنها اصل آن را بازگردانم؟

(۴۷۲۰) سوال: من در دکانی کار میکنم و گاهی برخی از دوستان و نزدیکان پول خود را به امانت نزد من میآورند و من نیز این پولها را وارد کار خود کرده و از آن سود میبرم. اما وقتی پول خود را از من طلب میکنند تنها خود پول را به آنها (بدون هیچ سودی) پس میدهم. آیا این امر اشکالی دارد؟

جواب:

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد. حلال نیست آن را وارد صندوق مغازه کند و آن را برای خود خرج نماید، زیرا با این کار در آن مال خیانت کرده است. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید! به خدا وپیامبر (او) خیانت نکنید, و(نیز) در امانتهای خود, در حالی که می دانید خیانت نورزید. ” (انفال ٢٧) و همچنین میفرماید:”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (نساء ٥٨). حال اگر جدا کردن این پولهای امانتی در مکانی مشخص برایش سخت است و ایجاد مزاحمت میکند، میتواند از امانتدهنده اجازه بگیرد و آنها را در کنار وجوه نقدی خود نگهداری کند. یا نیز میتواند از او اجازه گرفته و از این پولها استفاده کند و چون قرض است باید هر گاه صاحبش ان را طلب کرد فورا پول را به وی پس دهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يعمل في دكان، ويأتي إليه البعض من الأقارب والأصدقاء ببعض المال على شكل أمانة، ويُدخل هذه الأمانة في أعماله، ويستفيد منها ، وإذا طلبوها يدفع لهم نفس المبلغ الذي أودعوه له فقط، فهل عليه شيء في هذا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم عليه شيء في هذا، فإن الإنسان إذا أُعطي دراهم على أنها أمانة عنده – يعني وديعة- فإنه لا يحل له أن يتصرف فيها بشيء، فلا يحل له أن يدخلها في صندوق المعرض، ولا يحل له أن يتصرف فيها لنفسه، فإن فعل ذلك فهو خائن واقع في قوله – تعالى -: ﴿ يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخَونُوا أَمَنَتِكُمْ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴾ [الأنفال: ۲۷]، مخالف لقوله -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨] ولكن إذا كان يشق عليه أن يَفْرِزَها وحدها في مكان مُعيَّن، فإنه يقول لمن أعطاه إياها: ائذن لي أن أجعلها في الصندوق مع عموم الدراهم التي عندي أو ائذن لي أن أتصرف فيها. وحينئذ تكون قرضًا، يجب عليه رَدُّ مثلها إذا طلبها صاحبها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۲۱) وظیفه شرعی در قبال امانتی که از بین رفته است چیست؟

اگر اهمال کرده و آن را در مکانی قرار دادهای که در معرض دید و دزدیده شدن قرار دارد پس مسئولیت آن بر عهده توست. ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه