یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۶۴۱) حکم خرید محصولات کشاورزی پیش از جوانه‌زنی و ظهور محصول

(۴۶۴۱) سوال: حکم شرعی خرید محصول قبل از جوانه زدن آن بر روی خاک، یا قبل از پدیدار شدن محصولش و خارج شدن گیاه از زمین چیست؟ آیا جایز است یا خیر؟

جواب:

حرام است. فروش محصول قبل از بالغ شدن و رشد کردن حرام است. اگر دانه است قبل از سفت شدن دانه حرام است و اگر انگور است قبل از بالغ شدن و …. خلاصه باید آماده خوردن باشد تا فروش آن حلال شود و فروش قبل از این مرحله حرام است، اما فروش مرحله­ای برای برخی گیاهان (تا مرحله­ای که تا اکنون رشد کرده است) حلال است، مانند مزارع فروش علوفه و غذای حیوانات (که چون گیاه به حدی از رشد رسید آن را درو می­کنند). پیامبر صلی الله علیه و علی آله و سلم از فروش محصول قبل از سخت شدن دانه آن و از فروش میوه، پیش از اينکه گل آن بریزد و میوه آن گره ببندد نهی فرموده­اند. دلیل این نهی پیامبر صلی الله علیه و علی آله و سلم این است که ما را از نزاع و خصومت دور بدارد. زیرا خرید و فروش قبل از مراحلی که پیامبر صلی الله علیه و علی آله و سلم فرموده است ممکن است موجب ضرر و زیان به یکی از طرفین شود. ممکن است آفات باعث شوند محصولات کم شوند و بین مسلمانان نزاع و دشمنی و اختلاف و دوری بیفتد که این مساله کاملا با کمال ایمان در تضاد است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الحكم الشرعي في بيع المحصول قبل أن يظهر الزرع على وجه الأرض، أو قبل ظهور الثمرة، وبعد خروج الزرع على وجه الأرض، هل جائز هذا، أم مُحرم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا مُحرّم، لا يجوز بيع المحصول حتى يبلغ نموّه، وحتى يشتد إذا كان حبًّا، وحتى ينضج إذا كان عنبا، أو نحوه، المهم حتى يطيب أكله، ويكون صالحا للأكل، فأما ابيع المحصول قبل ذلك، فإنه حرام، أما بيع ما يُجز في الحال، فإنه إذا انتهى إلى جزه جاز بيعه، كما لو كان هناك أعلاف تباع على أنها علف أو مزارع تُباع على أنها عَلَف، فإنها تباع إذا آن جزها وقطعها، ولا حرج في ذلك، وإنما كان الأمر هكذا، لأنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الحَبِّ حَتَّى يَشْتَدَّ، وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهُ. وذلك، لأنه أقطع للنزاع، وأبعد عن الخصومات، حيث إن المشتري حينما يشتريه ينتفع به، بخلاف ما لو بيع الثمر مِنْ أَجْلِ الثمر قبل أن يبدو صلاحه، فإنه قد تعتريه آفات، يحصل بها النزاع والخصومات والمشاكل، وهذه من حكمة الشرع، أن نهى عن كل بيع يوجب الخصومات والعداوة والنزاع، لأن كل شيء يوجب ذلك، فإنه يحدث به مِن تَصَدُّع المؤمنين والتباغض والتباعد بينهم، مما ينافي كمال الإيمان.

مطالب مرتبط:

(۴۶۳۹) حکم پیش‌خرید گندم هنگام جوانه‌زنی و تفاوت قیمت در زمان برداشت

اگر مشتری زمان تحویل محصول را مشخص کرده باشد، در این حالت اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۶۳۸) حکم پیش‌خرید محصولات پیش از زمان برداشت

خرید محصول یک یا دو سال قبل از رسیدن آن بر دو قسم است:...

ادامه مطلب …

(۴۶۴۰) حکم پیش‌خرید محصولات کشاورزی با علم به افزایش قیمت پس از برداشت

اگر دانه آن سخت و کامل شده باشد در این حالت فروش بلامانع است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه