یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۵۱۹) آیا فروش کالاهای قدیمی در کنار جدید بدون توضیح به مشتری اشکال دارد؟

(۴۵۱۹) سوال: بعضی از کالاهایی که برایم می‌آید، آنها را با کالاهای قدیمی قاطی میکنم، درحالی که هیچ کدام از کالاهی قدیمی خراب و یا فاسد نیستند، آیا این کار مشکلی دارد؟ و آیا باید برای مشتری روشن کنم و حتما بگویم که این کالا جدید است و این قدیمی است؟

جواب:

چیزهایی وجود دارد که با قدیمی شدن تغییر می‌کنند، اگر چه به وضوح فاسد شدن آنها اشکار نمی‌شود، ‌ای نوع کالاها را نباید با کالاهای جدید شریک کرد و به عنوان کالای جدید فروخت، بلکه باید کالای قدیمی و جدید را هر کدام جداگانه فروخت.

و چیزهایی هم وجود دارد که با گذر زمان تغییری نمی‌کند، این نوع کالاها را می‌توان با کالاهای قدیمی شریک کرد، مثلا اگر انسان کالاهای آهنی داشته باشد، به دلیل اینکه با گذر زمان تغییری در آن حاصل نمی‌شود، قاطی کردن آنها با یکدیگر مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا حکم در اصل تغییر نمی‌کند، و ارزش آن تغییر نمی‌کند، و رغبات در آن تغییری نمی‌کند، بنابراین قاطی کردن آنها با یکدیگر خدعه و فریب محسوب نمی‌شود، و بدان که خریدار و فروشنده اگر در معامله خود صداقت و وضوح به خرج دادند الله در معامله آنها برکت می‌اندازد، و اگر دروغ دادند و پنهان کاری کردند برکت خرید و فروش آنها را از بین می‌برد، و کسی که داد و ستد با مردم دارد این حدیث و گفته پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را جلوی چشمش بگذارد که فرمودند: (هیچ بنده‌ای ایمان نمی‌آورد تا زمانیکه برای برادرش دوست نداشته باشد آنچه را برای خودش دوست دارد). و همچنین این گفته پیامبر که فرمودند: (پس هرکس، دوست دارد که از آتش جهنم، دور شود و وارد بهشت گردد، تلاش کند که با ایمان به الله و روز قیامت از دنیا برود. و با مردم آنگونه رفتار کند که دوست دارد مردم با او رفتار کنند). و همچنین این گفته که فرمودند: (کسی‌که ما را فریب دهد، از ما نیست).

هنگامی که انسان معامله‌ی خود را بر این پایه‌های بزرگ و استوار و روشن بنا کرد، آنگاه خود را به خیر و خوبی بشارت دهد، و بداند که اگر چه درآمدش ضعیف باشد اما الله در همین درآمدش برکت قرار می‌دهد، و اگر خلاف آن کار را انجام داد و به این وسیله به درآمد کلانی رسید، بداند که هیچ خیری در این کثرت وجود ندارد، زیرا برکت از آن زدوده خواهد  شد و هیچ فایده‌ای برایش نخواهد داشت، و مثل این خواهد ماند که چیزی به دست نیاورده است، و شاید آفت‌هایی گریبان گیرش شود که محبور باشد تمام پولش را خرج از بین بردن آن کند، و شاید هم مرضی گریبان گیر خودش و خانوادش شود که مجبور باشد تمام این پول‌ها را خرج درمان کند، از این رو انسان باید مراقب باشد که همانطور که خود دوست دارد مردم با او رفتار کنند با مردم رفتار کند، والله ولی التوفیق.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يأتيني بعض البضائع فأخلط القديم مع الجديد، علما بأن هذا القديم ليس فيه شيء فَاسِدٌ، ولا خَرْبان، فهل هناك شيء في هذا؟ وهل لا بد أن أبين للمشتري، فأقول: هذا جديد، وهذا قديم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هناك أشياء تَتَغَيَّرُ بِالْقِدَمِ، وإن كانت لا تَفْسُدُ فَسَادًا بَيِّنا، فهذه لا يجوز أن يُخلط بها الجديد، وتباع على أَنها جَدِيدَةٌ، بل يَجِبُ أن يُمَيَّزَ كل شيء على حِدَةٍ، لأن هذا مِن تمام البيان والنصح. وهناك أشياء لا تَتَغَيَّرُ بتقدم الزَّمَنِ، فلا حَرَجَ أَن تُخْلَط هذه مع هذه، مثل لو كان عند الإنسان مواد حديدية، لا تتغير بتغير الزمن، ولم تتغير الصَّنْعَةُ فيها، فَخَلَط بعضها ببعض فلا حَرَجَ، لأن الحكم لا يتغير، والثَّمَنُ لا يَتَغَيَّرُ، والرغبات فيها لا تَتَغَيَّرُ، فَخَلْطُ بعضها ببعض ليس بغش، ولا خَدِيعَةٍ، وليعلم أن المتبايعين إذا صَدَقَاً وبَيَّنَا بُورِك لهما في بيعهما، وإِن كَذَبَا وَكَتَها مُحقت بَرَكَةُ بيعهما، فليجعل من له معاملة مع الناس هذا الحديث أمام عينيه دائما، وليجعل أمام عينيه أيضًا قول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ، حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ». وليجعل أمام عينيه قول النبي صلى الله عليه وسلم: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُزَحْزَحَ عَنِ النَّارِ، وَيُدْخَلَ الْجَنَّةَ، فَلْتَأْتِهِ مَنِيَّتُهُ وَهُوَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، وَلْيَأْتِ إِلَى النَّاسِ الَّذِي يُحِبُّ أَنْ يُؤْتَى إِلَيْهِ». وليجعل أَمَامَ عينيه قول النبي صلى الله عليه وسلم: «مَنْ غَشَّ فَلَيْسَ مِنَّا».

وإذا بنى الإنسان معاملته على هذه الأسس العظيمةِ الْقَيِّمَةِ النَّيِّرَةِ فَلْيَسْشُرْ بِالْخَيْرِ، وليعلم أنه ولو كان الكَسْبُ قليلا، فإن الله سيجعل في هذا الكَسْبِ بَرَكَةً، وأنه لو حَادَ عنها، وكَسَبَ كثيرًا فلا خير في هذا الكثير، تُنزع منه البركة فلا يستفيد منه صاحبه شيئًا، ويكون – وإن كثر ماله كالْمُعْدَم، وربما تُسَلَّطُ على ماله آفات تَسْتَنْفِذُهُ، وربما يصاب هو أو عائلته بأمراض تَسْتَنْفِذُ ما كَسَبَ، فليحذر الإنسان أن يعامل الناس بما لا يحب أن يعاملوه به، والله ولي التوفيق.

مطالب مرتبط:

(۴۵۱۸) حکم پنهان کردن عیب کالا هنگام فروش

هیچکس این اجازه را ندارد که بدون ذکر عیب کالا آن را بفروشد...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۲) حکم شرعی قسم‌های مکرر در معاملات

جایز نیست که به مشتری دروغ بگوید، حال چه با دروغ شاخصه کالا را به مستری بگوید، و چه با دروغ قیمت خرید کالا را به او بگوید، همه‌ی اینها یکسان است...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۷) حکم شرع در مورد تزویر در خرید و فروش چیست؟

تزویر در خرید و فروش و همه‌ی معاملات حرام است، بلکه از گناهان کبیره می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۴) حکم خرید و فروش سیگار

سیگار کشیدن به دلیل ضرری که برای بدن و مال و نفس انسان دارد حرام است، و اگر چیزی حرام باشد تجارت با آن هم حرام است...

ادامه مطلب …

(۴۵۲۰) حکم فروش عسل زنبوری که با شکر تغذیه شده است چیست؟

این کار مشکلی ندارد، اما اگر کیفیت آن با عسلی که زنبورش با شکر تغذیه نمی‌شود فرق دارد، باید برای مشتری آشکار سازد که این عسل محصول زنبوری است که با شکر تغذیه شده است...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۱) حکم کسی که دارایی خود را با سوگند دروغین جهت فروش ترویج کند

ی شک او در معرض وعید و تهدید شدیدی قرار دارد، از جمله اینکه الله متعال در روز قیامت به او نگاه نمی‌کند، و او را تزکیه نکرده و عذاب دردناکی در انتظار اوست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه