یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۵۱۴) حکم خرید و فروش سیگار

(۴۵۱۴) سوال: از دیدگاه شما حکم شرع در مورد سیگار کشیدن چیست؟ و تجارت با آن چه حکمی دارد؟

جواب:

اهل علم در این مورد اختلاف کردن که آیا مباح است یا حرام؟ همانطور که در همه‌ی امور جدیدی که پیش می‌آید اختلاف می‌کنند، در این مورد هم بین اهل علم اختلاف وجود دارد، اما اخیرا کاملا مشخص شده است که قول به اباحت آن اصلا ممکن نمی‌باشد، به دلیل ضررهایی که صاحبش را به هلاکت می‌رساند، الله تعالی می‌فرماید: وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا (۲۹) نساء: ۲۹، ترجمه: و خودتان را نکشید [ یعنی خودکشی نکنید]، زیرا الله (نسبت) به شما مهربان است. و الله تعالی می‌فرماید: وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ (۱۹۵) ترجمه: و (با ترک انفاق) خود را با دست خویش به هلاکت نیفکنید. حال که ضرر بدنی آن برایمان آشکار شد، خوب است که ضرر مالی آن را هم در نظر بگیریم، زیرا باعث به هدر رفتن پول‌های بسیاری می‌شود، و اگر انسان این پول‌ها را بشمارد متوجه می‌شود که پول‌های زیادی را به هدر داده است، از این رو الله تعالی می‌فرماید: وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا (۵) ترجمه: و اموال خود را که الله آن را وسیله قوام (زندگی) شما قرار داده‌است، به سفیهان (و کم خردان) ندهید. در اینجا دیدیم که از دادن مال به سفیهان – کسانی که به درستی از مالشان استفاده نمی‌کنند – نهی کرد، و بیان کرد که مال چیزی است که مصالح دین و دنیا با آن برپا می‌شود، الله تعالی فرموند: (َمْوَالَكُمُ) یعنی: اموالتان، تا اینکه انسان همانطور که بر مال خود حریص است، بر مال یتیم هم حریص باشد، با اینکه واضح است که این مال، مال یتیم است، اما با این وجود از دادن آن به سفیهان نهی کرد، زیرا آنان به درستی از مالشان استفاده نمی‌کنند، و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده است که ایشان از (به هدر دادن مال نهی نمودند)، و همچنین به این دلیل که انجام عبادات برای کسی که از دخانیات استفاده می‌کند بسیار سنگین است، به خصوص روزه گرفتن که او را از کشیدن آن باز می‌دارد.

و به این مناسبت – مناسبت استقبال ماه رمضان سال ۱۴۱۰ – دوست دارم به کسانی که به این شر مبتلا شده‌اند نصیحت کوچکی داشته باشم: این ماه مبارک، مجال بزرگیست برای ترک این فعل، اولا: می‌باست در این ماه اعمال صالح زیاد صورت گیرد، دوما: شخص روزه دار در روز از سیگار استفاده نمی‌کند، حال که از کشیدن آن در روز صرفه نظر کرده است، پس در شب هم همینطور تا طلوع فجر صبر کند، اگر همینگونه در طول ماه این کار را انجام دهد، ماده‌ی نیکوتینی که در خونش است از بین می‌رود و ترک آن برایش بسیار آسان می‌شود.

لذا نصیحت من به برادرانی که به این شر مبتلا شده‌اند این است که در این ماه مبارک از الله عزوجل برای ترک آن طلب کمک کنند، و کسی که با صدق و اخلاص از الله طلب کند بی شک الله عزوجل به او کمک خواهد کرد.

و به طور خلاصه: اینکه سیگار کشیدن به دلیل ضرری که برای بدن و مال و نفس انسان دارد حرام است، و اگر چیزی حرام باشد تجارت با آن هم حرام است، و گفته‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرمودند: (همانا الله عزوجل زمانی که خوردن چیزی را حرام کرد، گرفتن پول آن را هم حرام کرد)، بنابراین تجارت با آن حرام است، و کسی که به این کار ابتلا شده است، دست از آن بردارد، زیرا تجارت با آن حرام است و در نتیجه مبلغی که از این تجارت به دست می‌آید هم حرام است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الشرع في نَظَرِكُمْ فِي التَّذْخِينِ، وما حُكْمُ الْمُتَاجَرَةِ به؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: التَّذْخِينُ اختلف أهل العلم فيه، ما بين مبيح ومحرم، كما هو الشأن في كل أَمْرٍ جَدِيدِ، يقع على السَّاحَةِ، فإن العلماء تختلف اجتهاداتهم فيه، ولكن في الآونة الأخيرة تَبَيَّنَ للإنسان أنه لا يمكن القول بإِبَاحَتِهِ، لما يشتمل عليه من الأضرار الْمُسْتَعْصِيَةِ التي تؤدي بصاحبها إلى الهلاك، وقد قال -تعالى-: ﴿ وَلَا تقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا ﴾ [النساء: ٢٩]، وقال – تعالى -: ﴿ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى النَّهْلُكَةِ ﴾ [البقرة: ١٩٥]، ولما ثبت أنه ضَرَرٌ ، فإننا نُضِيفُ إلى ضَرَرِ الْبَدَنِ الضَّرَر الماديَّ، فَإِن بِهِ إِفْنَاءَ كثير من المال، ولو أن الإنسان أَحْصَى ما يُتْلِفُهُ في هذا السبيل لَرَأَى أَنه يُتْلِفُ شَيئًا كثيرًا، فيكون صَرْفُ المالِ فيه من باب إِضَاعَةِ المال، وقد قال الله -تعالى-: ﴿ وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَما ﴾ [النساء: ٥]، فنهى عن إيتَاءِ السُّفَهَاءِ – وهم الذين لا يُحْسِنُونَ التَّصَرُّفَ بأموالهم – أن يؤتوا المال، وبَيَّنَ أن المال قِيَام أي: تَقُومُ به مصالح الدين والدنيا، وإنما نَهَى عَنْ إِثْيَانِ السُّفَهَاءِ أَموالهم، قال الله عنها: أَمْوَالَكُم حتى يكون الإنسان حريصًا على مال اليتيم كما يخرص على ماله، وإلا فَمِنَ المعلوم أن المال لليتيم، ومع ذلك نهى عن إتيان السُّفَهَاء ذلك، لأنَّ السُّفَهَاءَ لا يُحْسِنُونَ التَّصَرُّفَ فيه، وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه انَهَى عَنْ إِضَاعَةِ المَالِ » ) ، ولأن شارب الدخان تنقُلُ عليه العبادات، ولا سيما الصوم لأنها تَحْجِزُهُ عن شُرْبِهِ.

وإنه بهذه المناسبة – مناسبة استقبال شهر رمضان عام عشرة وأربعمئة وألف- أحب أن أُوَجِّه نصيحة قصيرة إلى الذين ابْتُلُوا بِشُرْبِهِ وأقول: إن هذا الشهر المبارك – شهر رمضان – مَيْدَانٌ فَسِيحُ للتسابق إلى تركه، أولا: لأنه شهر ينبغي أن تكثر فيه الأعمال الصالحة. وثانيًا: أن الصائم لن يتناول هذا الدخان في النهار، فإذا صَبَرَ عَنْ شُرْبِهِ طول النهار، فَلْيَتَصَبَّرْ أيضًا في الليل، حتى يطلع الفجر، فإذا دام على ذلك لمدة شهر كامل، فإن ما في دِمِهِ مِن النِّيكوتين سوف يتحلل ويزول، ويسهل عليه جدا أن يتركه.

فنصيحتي للإخوان الذين ابتلوا به أن يستعينوا الله -عز وجل- في هذا الشهر – شهر رمضان على تركه، ومن استعان الله بِصِدْقٍ وإخلاص أَعَانَهُ الله -عز وجل-.

وخلاصة القول: أن شُرْبَ الدُّخَانِ مُحَرَّمُ، لأَنه ضَرَرٌ على الْبَدَنِ، وَضَرَرُ على المال، وضرر على النفس، وإذا كان الشيء مُحرَّمًا كان الاتجارُ به مُحَرَّما، وقول النبي صلى الله عليه وسلم: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ – إِذَا حَرَّمَ أَكْلَ شَيْءٍ، حَرَّمَ ثَمَنَهُ». فلا يَحِلُّ الاتجارُ بِهِ، وعلى من ابتلي بذلك أن يُقْلِعَ عن هذا، لأن الاتِّجَارَ بِهِ حَرَامٌ، والكسب الحاصل به حَرَامٌ.

مطالب مرتبط:

(۴۵۱۲) حکم شرعی قسم‌های مکرر در معاملات

جایز نیست که به مشتری دروغ بگوید، حال چه با دروغ شاخصه کالا را به مستری بگوید، و چه با دروغ قیمت خرید کالا را به او بگوید، همه‌ی اینها یکسان است...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۶) حکم خرید قسطی کالایی که بعداً مشخص شود روش آن حرام بوده است

اگر توانایی برگرداندن آن را داشت پس آن را برگرداند، و اگر این توانایی را نداشت به درگاه الله توبه کند و دیگر این کار را انجام نده....

ادامه مطلب …

(۴۵۲۰) حکم فروش عسل زنبوری که با شکر تغذیه شده است چیست؟

این کار مشکلی ندارد، اما اگر کیفیت آن با عسلی که زنبورش با شکر تغذیه نمی‌شود فرق دارد، باید برای مشتری آشکار سازد که این عسل محصول زنبوری است که با شکر تغذیه شده است...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۱) حکم کسی که دارایی خود را با سوگند دروغین جهت فروش ترویج کند

ی شک او در معرض وعید و تهدید شدیدی قرار دارد، از جمله اینکه الله متعال در روز قیامت به او نگاه نمی‌کند، و او را تزکیه نکرده و عذاب دردناکی در انتظار اوست...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۸) حکم پنهان کردن عیب کالا هنگام فروش

هیچکس این اجازه را ندارد که بدون ذکر عیب کالا آن را بفروشد...

ادامه مطلب …

(۴۵۱۹) آیا فروش کالاهای قدیمی در کنار جدید بدون توضیح به مشتری اشکال دارد؟

چیزهایی وجود دارد که با قدیمی شدن تغییر می‌کنند، اگر چه به وضوح فاسد شدن آنها اشکار نمی‌شود، ‌ای نوع کالاها را نباید با کالاهای جدید شریک کرد و به عنوان کالای جدید فروخت، بلکه باید کالای قدیمی و جدید را هر کدام جداگانه فروخت....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه