شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۵۴۵) حکم قرائت قرآن و اطعام در خانه میت به نیت صدقه

(۳۵۴۵) سوال: به نظر شما حکم شرع در مورد کسانی که برای میت در خانه‌اش قرآن می‌خوانند و غذا می‌خوردند و می‌گویند این صدقه است، چیست؟

جواب:

می‌گویم نگه داشتن میت در خانه‌اش بعد از آماده کردنش خلاف سنت است و سنت این می‌باشد که در دفن او شتاب ورزیده شود به این خاطر که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ}[۱] (در حمل جنازه شتاب کنید. اگر مرده نیک اعمال است. او را به سوی نیکویی پیش می‌برید و اگر غیر از آن است. بدی‌ای را از شانه‌های خویش بر زمین می‌نهید.) پس شایسته نمی‌باشد که میت در خانه‌اش نگه داشته شود و حال این که قرآئت نیز به آن زیاد شود که دیگر خیلی بدتر است چون قرائت بر میت بعد از مرگش بدعت می‌باشد در صورتی که صحابه چنین کاری نمی‌کردند بلکه میتشان را آماده می‌کردند و بر او نماز می‌خوانند و دفنش می‌کردند و در حدیث آمده است: {أَنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ، أَوْ شَابًّا، فَفَقَدَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَسَأَلَ عَنْهَا، أَوْ عَنْهُ، فَقَالُوا : مَاتَ. قَالَ : ” أَفَلَا كُنْتُمْ آذَنْتُمُونِي “. قَالَ : فَكَأَنَّهُمْ صَغَّرُوا أَمْرَهَا، أَوْ أَمْرَهُ، فَقَالَ : ” دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ “. فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ : ” إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مَمْلُوءَةٌ ظُلْمَةً عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُنَوِّرُهَا لَهُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ}[۲] (زنی سیاه‌پوست که مسجد را جارو می‌کرد درگذشت. پیامبر خدا جویای حال او شد. گفتند: درگذشت. پیامبر خدا فرمود: «چرا مرا از آن آگاه نکردید؟!» گفت: گویی آنان آن زن را حقیرتر از آن می‌دانستند [ که خبر مرگ او را به پیامبر برسانند]. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مرا بر سر قبر او ببرید». ایشان را بر سر قبرش بردند پس بر آن نماز خواند و فرمود: «اين گورها مملو از ظلمت و تاریکی‌اند و با نماز من بر آنان خداوند گورهایشان را منور می‌گرداند».) و بر او قرآن نخوانند و دعای دست جمعی نکردند بلکه نماز جنازه  خوانند و رفتند و این سنت می‌باشد.

و از مسلمین و کسانی که کلامم را می‌خوانند، می‌خواهم که آن چیزی که بر آن هستند را بر کتاب و سنت و روش صحابه از خلفای راشدین و دیگر اصحاب عرضه کنند چون که این چیزی است که به آن دستور داده شده‌ایم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَـٰجِرِینَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَـٰنࣲ}[۳] (و پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانی‌که به نیکی از آن‌ها پیروی کردند) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {عليكم بسُنَّتي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدينَ المَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عليها بالنَّواجِذِ، وإيَّاكم ومُحدَثاتِ الأُمورِ}[۴]  (پس بر شما است تمسک به سنتِ من وسنت جانشینان رهیافته و هدایتگرم و آن را محکم بگیرید و از امور نو در دین برحذر باشید) و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم ما را از متمسکین به سنت و قائمین به شریعت قرار دهد و از ما بگذرد و ما را عفو کند قطعا او بسیار سخاوتند و بخشنده است.


[۱] [تخريج آن گذشت]

[۲] [تخریج آن گذشت]

[۳] [سوره التوبة: ۱۰۰]

[۴] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم في هؤلاء الناس الذين يقرءون القرآن على الميت في بيته، ويأكلون الطعام ويقولون: هذه صدقة؟ أرجو إفادة.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول: إن حبس الميت في بيته بعد تجهيزه خلاف السنة، والسُّنَّة أن يبادر أهل الميت بدفنه؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةٌ فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ». فلا ينبغي أن يُحْبَسَ الميت في بيته، ثم إن حبسه في بيته إذا انضم إلى ذلك أن يُقرأ عليه كان هذا أشدَّ وأشدَّ؛ لأن القراءة على الميت بعد موته من البدع، فهاهم الصحابة رضي الله عنهم ما كانوا يقرءون على موتاهم بعد موتهم، بل كانوا يُجهزونهم ويُصَلُّون عليهم ويدفنونهم، وفي الحديث: أَنَّ امْرَأَةٌ سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ – أَوْ شَابًا- فَفَقَدَهَا رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم، فَسَأَلَ عَنْهَا -أَوْ عَنْهُ – فَقَالُوا: مَاتَ، قَالَ: «أَفَلَا كُنتُمْ آذَنْتُمُونِي؟»، قَالَ: فَكَأَنَهُمْ صَغَرُوا أَمْرَهَا أَوْ أَمْرَهُ ۖ فَقَالَ: «دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ» فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ عَمَلُوءَةٌ ظُلْمَةٌ عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ – يُنَوِّرُهَا هُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ»، ولم يقرأ عليها، ولم يَدْعُ لها دعاء جماعيا، بل صلى عليها صلاة الجنازة وانصرف، هذا هو السُّنَّة.

وإني أدعو إخواني المسلمين، وأدعو كل من يقرأ كلامي هذا أن لا يعملوا بما هم عليه الآن حتى يعرضوه على كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وطريقة الصحابة من الخلفاء الراشدين وغيرهم؛ لأن هذا هو الذي أمرنا به، قال الله -تعالى-: ﴿ وَالسَّبِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم باحسن ﴾ [التوبة: ١٠٠]. وقال النبي صلى الله عليه وسلم: «عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ». فنسأل الله سبحانه وتعالى أن يجعلنا من المتمسكين بسنته القائمين بشريعته، وأن يتجاوز عنا ويعفو عنا، إنه جواد كريم.

مطالب مرتبط:

(۳۵۱۳) حکم نوحه‌سرایی، عزاداری‌های افراطی و مراسم چهلم برای میت

این رسم رسمی منکر و بدعتی گمراه است. بر مسلمان واجب است هنگام ابتلا به مصیبت به قضا و قدر الله راضی باشد و بداند هر کاری انجام دهد این مصیبت ناگزیر اتفاق می‌افتد زیرا تقدیر نوشته شده....

ادامه مطلب …

(۳۵۰۹) حکم سفر از شهری به شهر دیگر برای تعزیه چیست؟

نظرم بر این است که امروزه تعزیه نیازی به سفر کردن ندارد زیرا الحمدلله امکانات نزد ما موجود است، تلفن و فاکس وجود دارد و نیازی به سفر کردن نیست...

ادامه مطلب …

(۳۴۹۹) چه زمانی تعزیه گفته می‌شود؟

از زمانی که میت از دنیا می‌رود بازماندگان و مصیبت‌دیدگان تعزیه گفته می‌شوند زیرا از دنیا منتقل شده و رفته است...

ادامه مطلب …

(۳۵۰۲) آیا در تعزیه مصافحه کردن (دست دادن) بدون بوسیدن کافی است؟

تعزیه همان چیزی است که به شخص مصیبت دیده گفته می‌شود. هر سخنی که او را در مقابل مصیبت تقویت کند و اجر صبر و امید داشتن به اجر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را برایش بیان کند که شامل مصافحه و بوسیدن نمی‌شود و این کار در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شناخته‌شده نبوده است....

ادامه مطلب …

(۳۵۱۵) حکم پوشیدن عبای سیاه توسط زنان در ایام عزا

اگر لباس سیاه مبنی بر ناراحتی و عدم صبر باشد، حرام است و اگر اینگونه نباشد و فقط علامتی باشد درجه‌اش سبک‌تر است....

ادامه مطلب …

(۳۵۴۰) حکم موعظه برای اهل میت در تعزیه

اینکه شخصی در مجلس  تعزیه برای اهل میت و حاضرین موعظه کند، از سنت نمی‌باشد بلکه جمع شدن برای تعزیه مکروه است همانگونه که بسیاری از علما به آن تصریح نموده‌اند و برخی دیگر بدعت را به آن اطلاق کرده‌اند لذا برادرانمان را تشویق می‌کنیم که برای مراسم تعزیه نشینند و به استقبال مردم نروند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه