سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۵۷۳۱) حکم کوتاه کردن پیراهن تا بالای قوزک و بلند بودن شلوار

(۵۷۳۱) سوال: برخی از مردم پیراهنشان را تا بالای قوزک کوتاه می‌کنند، اما شلوارشان همچنان تا پایین‌تر از قوزک بلند است است، حکم این کار چیست؟

جواب:

پیش از جواب به این سؤال، دوست دارم نعمت لباس را که الله نصیب ما نمود، به برادران مسلمانم یادآور شوم، الله می‌فرماید: {يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشاً} [اعراف: ۲۶]. (ای فرزندان آدم! پوششی را بر شما فروفرستادیم که شرمگاه‌های شما را بپوشاند و مایه‌ی زیبایی است.) پس لباسی که شرمگاه را بپوشاند، لباس لازم و ضروری است و زینت و لباس زیبا، برای تکمیل نمودن و کمال است، هر دو نعمت را الله به ما ارزانی داشت و حمد و منت فقط برای الله است و از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌خواهیم که شكر و سپاسگزاری از این نعمت را نصیبمان نماید تا این نمعمت بر ما دوام داشته و افزایش یابد، الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: «يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشاً وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ} [اعراف: ۲۶]. (ای فرزندان آدم! پوششی بر شما فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌هایتان را بپوشاند و مایه‌ی زیبایی باشد و لباس تقوا بهتر است.) این عبارت بدین نکته اشاره دارد که ما باید لباس را به عنوان نعمت الله بر خود، به گونه‌ای استفاده کنیم که تقواى الله جَلَّ‌جَلَالُهُ کسب شود، از آن‌جمله از بلند گذاشتن لباسمان تا پایین‌تر از قوزک که کاری حرام است، دوری کنیم که از گناهان کبیره شمرده می‌شود؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هشدار داد که اگر کسی لباسش را از روی غرور تا پایین‌تر از قوزک بلند بگذارد، الله در روز قیامت به او توجه نمی‌کند و با او سخن نمی‌گوید و او را پاک نمی‌گرداند و عذاب دردناکی دارد، و اگر بدون قصد غرور و تکبر این کار را انجام دهد، هر چه پایین‌تر از قوزک قرار گیرد، در آتش دوزخ مجازات می‌شود.

این هر دو از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به اثبات رسیده است و هر نوع لباسی که باشد تفاوتی ندارد و مرد مجاز نیست که هر نوع از لباسش را تا پایین‌تر از قوزکش بلند بگذارد، اما زنان دستور دارند که لباسشان را بلند بگذارند تا پاهاشان را بپوشاند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به زن اجازه داد که لباسش را به اندازه‌ی یک ذراع پایین‌تر از قدم‌هایش قرار دهد تا پاهایش را از نگاه دیگران بپوشاند.

بنابراین دین اسلام بر زن واجب نموده که لباسش را بلند بگذارد در حالی‌که همین کار برای مردان حرام است، اما متأسفانه می‌بینیم که یان امر برعکس است؛ یعنی پسربچه را می‌بینیم که لباسش تا پایین قوزکش است و دختربچه لباسش تا بالای زانوی اوست، يعني رسم اسلامی را کاملاً برعمس و دگرگون کرده‌ایم و بیم آ« می‌رود کع عذابی بر ما نازل شود، منظورمان این نیست که برهنه شدن پای خردسال زیر هفت سال ناجایز است، بلکه می‌گوییم عادت دختربچه به لباس‌های کوتاه، حیاء و شرمش را می‌برد و سبب می‌شود تا همین پوشش را ادامه دهد و جزو اخلاق و عادتش شود. الآن می‌بینیم که تمدّن و فرهنگ در نگاه برخی مردم، بدین معناست که زنان لباس کوتاه بپوشند و مردان لباس بلند بر تن کنند، آیا این به معنای تغییر و دگرگونی در حقایق اسلام نیست؟  آیا بیم آن نمی‌رود که معاصی و گناهان در این امت ادامه یابد و به خصوص گناه کبیره‌ی بلند گذاشتن لباس مردان تا پایین قوزک، به معصیت دیگری بیانجامد و همین‌طور ادامه یابد تا جایی که این ترس وجود دارد که مشمول این فرمایش الله شویم: {وَاتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ} [انفاق: ۲۵]. (و از عذابی بپرهیزید که فقط ستمکاران شما را گرفتار نمی‌کند [بلکه همه را فرا می‌گیرد] و بدانید که الله سخت کیفر است.)

می‌خواهم نکته‌ای را یادآور شوم که هر جند در سؤال مطرح نشد، دوست دارم خواهران مسلمانم و سرپرستانشان را هشدار دهم به شتاب و پیشی گرفتن از هم در انواع لباس‌هایی که از خارج عرضه می‌شود و در مجلات بیگانه‌ای که خیاطی‌ها را پر کرده است، به محض این‌که زنی در چنین مکانی توقف می‌کند، لباس‌هایی در برابر دیدگانش نمایش داده می‌شود که با فطرت و دینش در تضاد است و پوشیدنشان باعث همانندی با دشمنان الله است که این مجله‌ها از طرفشان وارد شده، خواهران مسلمانم را از نگاه کردن به این مجله‌ها هشدار می‌دهم و به سرپرستانشان می‌گویم که شما درباره‌ی این زنان، در محضر الله بازخواست می‌شوید و برایتان جایز و حلال نمی‌داند که آنان را به تهیه‌ی این مجلات و نگاه کردن به آن اجازه دهید، شما برای اموالتان که برای این زنان مصرف می‌کنید، باید جوابگو باشید، هر مد جدیدی که می‌آید، مد قبلی را رها می‌کنند و مالشان را تباه می‌سازند، حتی اگر آن اموال برای خود زنان باشد، باز هم آنان را از این رفتار منع کنید که کمترین حدّ آن، اسراف و زیاده‌روی است و الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: {ولا تسرفوا إنه لا يحب المسرفين} [انعام: ۱۴۱]. (و اسراف نکنید که او اسراف‌کنندگان را دوست ندارد.) از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌خواهم که امت و رهبران و مردم ما را و نیز مردان و زنان و کدکان و بزرگان را به راه درست امت سلف صالح هدایت نماید که او بر هر چیزی تواناست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل فضيلة الشيخ البعض من الناس يقومون بتقصير ثيابهم إلى ما فوق الكعب، ولكن السراويل تبقى طويلة، فما الحكم في ذلك مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: قبل أن أجيب على هذا السؤال أحب أن أذكر إخواني المسلمين بنعمة الله علينا بما أنزل علينا من اللباس، قال الله تعالى: ﴿يَنبَنِي ءَادَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَرِى سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشاً﴾ [الأعراف: ٢٦]، فاللباس المواري للسوءات هو اللباس الضروري والرّيش هو اللباس الكمالي وكلاهما قد أنعم الله به علينا في هذه البلاد والله الحمد والمنة، نسأل الله تعالى أن يرزقنا شكر هذه النعمة حتى تدوم وتزيد، يقول الله عز وجل: ﴿يَنبَنِي ءَادَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَرِى سَوْءَتِكُمْ وَرِيساً وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيرٌ﴾ [الأعراف: ٢٦]، قال: ﴿وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ﴾ [الأعراف: ٢٦] وهذا إشارة إلى أنه يجب علينا أن نستعمل هذا اللباس الذي أنزله الله علينا على وجه تحصل به تقوى الله عز وجل، ومن ذلك أن نَتَجَنْبَ في لباسنا ما حُرِّم علينا من تنزيل اللباس إلى ما تحت كعب الرجل، فإن تنزيل اللباس إلى ما تحت كعب الرجل كبيرة من كبائر الذنوب؛ لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- توعد على ذلك، فإن جره الإنسان خُيّلاء فإن الله لا ينظر إليه يوم القيامة ولا يزكيه وله عذاب أليم وإن نزل عن الكعب لغير خُيَلاء فإن ما أسفل من الكعبين ففي النار؛ صَحَ ذلك عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم.

ولا فرق في هذا بين الثوب أو السروال أو المشلح، فالمقصود كل ما يُلبس، فلا يجوز للإنسان أن يُنزِل ثوبه أو سِرواله أو مشلحه أسفل من الكعبين، هذا في الرجال، أما النساء فإنهن مأمورات بأن ينزلنَ ثيابهنَّ حتى تَسْتُرَ أقدامهنَّ ، وقد رَخَّصَ النبي صلى الله عليه وسلم للمرأة أن تُنزِل ثوبها إلى ذراع يكون وراءها من أجل أن تَستُرَ أقدامها عن الناظرين.

إذن الشرع الإسلامي يوجب على المرأة أن تنزل من الثياب ما يحرمه على الرجال، لكن مع الأسف أن الأمر انقلب رأسًا على عقب، فتجد طفلا وطفلة يمشيان في السوق؛ الطفل ثوبه إلى ،كعبه والطفلة ثوبها إلى ما فوق الركبة يعني عكسنا الآداب الإسلامية تمامًا، وهذا مما يُخشى منه أن تنزل بنا عقوبة، نحن لا نقول: إن الصغيرة التي دون السبع لا يحل أن تكشف ساقها، لكننا نقول: تعويد البنت على هذا اللباس القصير يرفع عنها الحياء ويوجب لها أن تستمرئ هذا اللباس القصير وأن يكون هذا من دأبها إذا كبرت الآن تجد أن الحضارة عند بعض الناس أن يكون لباس المرأة قصيرا ولباس الرجل طويلا، أليس هذا قلبا للحقائق الإسلامية ! أليس هذا مما يُوجب الخوف على هذه الأمة أن تستمرئ المعاصي، ولاسيما الكبائر، في تنزيل ثياب الرجال تحت الكعبين ثم تستمرئ معصية أخرى ثم أخرى ثم أخرى حتى يُخشى أن نقع جميعًا في قوله تعالى: ﴿وَاتَّقُوا فِتْنَةٌ لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنكُمْ خَاصَةٌ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شدِيدُ الْعِقَابِ﴾ [الأنفال: ٢٥].

وإنني بهذه المناسبة – وإن لم يكن لها ذكر في السؤال- أَوَدُّ أن أحذر أَخَوَاتِي المسلمات وأولياء أمورهن من التسرع والتسابق إلى أنواع هذه الألبسة التي ترد علينا من الخارج، والتي توجد في المجلات الأجنبية التي ملأت محلات الخياطة، حتى إذا وقفت المرأة أمام المحل عُرض عليها من هذه الأزياء ما يخالف فطرتها ودينها وما يوجب أن تتشبه بأعداء الله الذين جاءت منهم هذه المجلات، وتسمى عند النساء الفردة فأنا أحذر أخواتي المسلمات من النظر في هذه المجلات، وأقول للمسئولين عنهن إنكم مسئولون عنهن أمام الله، وإنه لا يحل لكم أن تمكنوهن من اقتناء هذه المجلات أو النظر فيها، ثم أقول مرة ثانية: إنكم مسئولون عن أموالكم التي تبذلونها لهؤلاء النساء، كلما جاءت موضة جديدة تركت الموضة الأولى، ولو لم تكن لبستها، إلى الموضة الجديدة، فضاع المال، بل حتى وإن كانت الأموال من النساء فامنعوهن من هذا التصرف الذي أدنى ما نقول فيه : إنه إسراف، وقد قال الله تبارك وتعالى: ﴿وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ﴾ [الأنعام: ١٤١].

أسأل الله سبحانه وتعالى أن يهدي أمتنا ورعاتها ورعيتها؛ ذكورها وإناثها، صغارها وكبارها، إلى ما كان عليه نهج هذه الأمة في سلفها الصالح، إنه على كل شيء قدير.

مطالب مرتبط:

(۵۷۲۰) حکم بلند بودن لباس (إسبال) چیست؟

بلند بودن لباس برای زنان اشکالی ندارد، زیرا این کار باعث پوشاندن پاهای آنان می‌شود. اما برای مردان، بلند بودن لباس حرام است، بلکه از گناهان کبیره به شمار می‌آید....

ادامه مطلب …

(۵۷۳۰) حکم پیراهن را کوتاه و شلوار را بلند

تا وقتی شلوار پایین‌تر از قوزک قرار نگیرد، اشکال و گناهی ندارد، مگر این‌که لباس شهرت و انگشت‌نما باشد، آن‌گونه که توجه مردم را جلب کند و انگشت‌نما شود.....

ادامه مطلب …

(۵۷۲۹) حكم بلند گذاشتن لباس

بلند گذاشتن لباس یعنی این‌که لباس مرد تا پایین‌تر از قوزک پای او بیاید، که حرام و بلکه از گناهان کبیره است....

ادامه مطلب …

(۵۷۲۸) منظور از ‌‌خيلاء در حدیث: «إلا لغير الخيلاء» چیست؟

اول این‌که "بلند گذاشتن لباس فقط برای خیلاء حرام است" درست نیست، بلکه این‌کار حرام است و فرقی نمی‌کند برای غرور باشد یا خیر، اما اگر برای غرور و تکبر باشد، مجازاتش واقعاً سخت و شدید است....

ادامه مطلب …

(۵۷۲۴) بررسی صحت حدیث «إن الله لا يقبل صلاة رجل مسبل إزاره»

این حدیث از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده ولی ضعیف است و قابل استدلال نیست و کسی‌که لباس را بلند می‌گذارد، اگر نمازش قبول شود باز هم گناهکار است و مرتکب گناه کبیره شده است....

ادامه مطلب …

(۵۷۲۲) حکم نماز با لباس بلند چیست؟

درباره‌ی جواب به این دو سؤال، باید دو مسأله را بیان کنیم: مسأله‌ی نخست: بلند گذاشتن لباس تا پایینتر از قوزک، از گناهان کبیره است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه