شنبه 1 ذیقعده 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
18 آوریل 2026

(۵۶۷۴) حکم رعایت حجاب کامل در دانشگاه

(۵۶۷۴) سوال: من در دانشگاه، در دانشکده­­­­‌ی پزشکی تحصیل می‌کنم که دانشکده‌ای سخت است و نیاز به هفت سال تحصیل دارد. سال‌ها پیش، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مرا گرامی و به پوشیدن حجاب هدایت نمود. بنابراین، من روپوشی می‌پوشم که و تا جایی که می­توانم، در آن شرایط پوشش اسلامی را رعایت می­کنم و پوششی بر سرم می‌گذارم، اما صورتم را نمی‌پوشاند. مشکل من این است که توانایی پوشاندن صورتم را ندارم؛ زیرا پدر و مادرم کاملاً با این کار مخالفت می‌کنند، چراکه تعداد دخترانی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آنان را به پوشاندن صورتشان در کشور ما هدایت نموده، بسیار کم است و به این گروه با تعجب و تحقیر نگاه می­شود. به خود گفته که – ان شاء الله- زمانی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مرا با ازدواج با برادری متعهد موفق گرداند صورتم را بپوشانم، اما بیم دارم که پیش از آن، مرگ مرا فرا گیرد، لذا درخواست راهنمایی در این باره دارم.

جواب:

بر زن واجب است که در اجرای تمامی احکام اسلام، تا جایی که توان دارد، بشتابد؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶]: (هر چه می‌توانید، تقوای الله را پیشه کنید) از جمله آداب اسلامی که شریعت بر آن تأکید کرده، پوشاندن صورت و دست‌های زن است؛ چرا که آشکار کردن آن‌ها، هم موجب فتنه از جانب زن و هم نسبت به خود زن می­شود. اینجا جای ذکر دلایل وجوب پوشش صورت و دست‌ها نیست، اما به این زن می‌گویم: واجب است که بدون توجه به موانعی که ممکن است در مسیرش پیش آید، در اجرای احکام اسلام بشتابد، مگر اینکه در این راه دچار ضرری گردد که اجرای حکم شرعی را برای او ناممکن سازد که در این صورت، او مشمول فرمایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواهد بود: {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶]: (هر چه می‌توانید، تقوای الله را پیشه کنید) در این صورت آنچه از واجبات که قادر به انجامش نیست، از او ساقط خواهد شد. اما اینکه منتظر بماند تا با همسری متعهد ازدواج کند، این جایز نیست؛ زیرا او نمی‌داند که آیا این امکان برایش فراهم خواهد شد یا پیش از آن، مرگ سراغ او خواهد آمد، لذا بر او واجب است که در انجام آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از پوشش صورت و دست‌ها در برابر مردان نامحرم واجب کرده، شتاب ورزد. راضی کردن والدین در نافرمانی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز نیست؛ بلکه خشنودی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بالاتر از هر خشنودی دیگری است و اگر زنان آن شهر حجاب را رعایت نمی‌کنند، این امر برای او عذری شرعی نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محسوب نمی‌شود که از آنان پیروی کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أدرس في جامعة في كلية الطب، وهي كلية شاقة وتحتاج الدراسة إلى سبع سنوات، ومنذ سنوات أكرمني الله -عز وجل- وهداني إلى ارتداء الحجاب، فأنا أقوم بارتداء معطف أراعي فيه حسب ما أستطيع شروط الزي الإسلامي، وأضع غطاء على رأسي، ولكن لا يستر وجهي، ومشكلتي هي عدم استطاعتي ستر وجهي، فوالداي يرفضان تماما هذه الفكرة، حيث إن عدد الفتيات التي أكرمهن الله بتغطية وُجُوههن في بلدنا قليل جدا، وهي فئة ينظر إليها بعين الاستغراب والاحتقار، وكنت قد وضعت في قلبي أني – إن شاء الله تعالى- سأغطي وجهي عندما يوفقني المولى بالزواج من أخ ملتزم، ولكن أخشى أن توافقني المنية قبل ذلك، فأرجو الإفادة في ذلك.

فأجاب – رحمه الله تعالى : يجب على المرأة أن تبادر بالتزام أحكام الإسلام جميعها حسب استطاعتها؛ لقوله تعالى: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ [التغابن: ١٦]، ومن الآداب الإسلامية التي جاء بها الشرع تغطية المرأة وجهها ويديها لما في إبدائهما من الفتنة من المرأة وفي المرأة أيضًا، وليس هذا محل سرد النصوص الدالة على وجوب ستر الوجه واليدين أو الكفين، ولكني أقول لهذه المرأة: إن الواجب أن تبادر بالتزام أحكام الإسلام غير مبالية بأي شي يطرأ عليها من أجل ذلك، ما لم يكن عليها في ذلك ضرر، بحيث لا تستطيع أن تنفذ الحكم الشرعي، وتكون داخلة ضمن قول الله تعالى: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ [التغابن: ١٦]، فحينئذ يسقط عنها ما تعجز عنه من الواجبات، وأما كونها تنتظر حتى توفق بزوج ملتزم فإن هذا لا يجوز؛ لأنها لا تدري هل يمكنها ذلك أو تموت قبل أن توفق لهذا الزوج الذي تترقبه، فالواجب عليها المبادرة إلى فعل ما أوجبه الله -سبحانه وتعالى – من تغطية الوجه واليدين عن الرجال الأجانب. وإرضاء الوالدين في معصية الله تعالى لا يجوز، بل إرضاء الله تعالى فوق كل رضا، فإذا كانت نساء البلدة لا يحتجبن فهذا ليس بعذر شرعي عند الله -عز وجل – أن تبقى هذه المرأة تابعة لنساء البلدة.

مطالب مرتبط:

(۵۶۸۵) حریم شرعی در زندگی مشترک با خانواده همسر

آشکار کردن صورت خود در برابر برادران همسرش جایز نیست؛ زیرا برادران همسر او و مردان غریبه در خیابان از این جهت تفاوتی ندارند...

ادامه مطلب …

(۵۷۰۹) حکم پوشش شرعی زن چیست؟

این حدیث از نظر متن باطل و از نظر سند ضعیف است و حجت نیست.....

ادامه مطلب …

(۵۶۸۹) حکم نگاه ناخواسته به زنان در محیط کاری

بر او واجب است که نگاه خود را از زنانی که نزد او می‌آیند، فرو اندازد. نگاه اول که بدون قصد و ناگهانی رخ می‌دهد، برای او معاف است، اما باقی ماندن بر آن نگاه جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۵۶۷۶) حکم دست دادن با برادر شوهر

برادر همسر برادرت محرم تو نیست و جایز نیست که بدون حضور کسی وارد خانه‌ای شود که تو در آن هستی؛ زیرا این کار از خلوت حرام محسوب می‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۶۹۵) حکم آشکار کردن صورت و دست‌های زن چیست؟

نظر راجح در این مسئله این است که زن باید صورت خود را از مردان نامحرم بپوشاند......

ادامه مطلب …

(۵۶۷۰) استقامت در حجاب

من به این خواهر تبریک می‌گویم که الله او را به رعایت حجاب شرعی، که شامل پوشاندن چهره نیز می‌شود و بلکه این مهم‌ترین بخش آن بوده، هدایت کرده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه