(۳۲۹۴) سوال: از شما بزرگوار می‌خواهم درباره‌ی چگونگی کفن کردن میت، نماز بر او و دعایی که در نماز جنازه برای میت می‌شود توضیح کاملی به من بدهید همان‌طور که از شما بزرگوار می‌خواهم از کتاب‌هایی که در این موضوع مفید هستند مرا آگاه نمایید.

جواب:

اما کتاب‌هایی که به بحث درباره‌‌ی این موضوع می‌پردازد کتاب‌های فقهاء است همچنین کتاب‌های اهل حدیث، یعنی کتاب‌های حدیثی نیز درباره این موضوع به بحث می‌پردازد و فرقی نمی‌کند که به ‌صورت ابواب یا به صورت مسانید ترتیب‌بندی شده باشد و من تو را به کتاب معینی مثل کتاب “مُنْتَقَى الأخبار” راهنمايی می‌‌کنم که مجدالدین عبدالسلام بن تیمیه، جدّ شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله آن را تألیف کرده است، کتاب ارزشمند و مفیدی ا‌‌ست و شوکانی رَحِمَهُ‌الله نیز آن شرح داده است که می‌توانی از آن فایده بزرگی حاصل کنی، همچنین کتاب جنائز از صحیح امام بخاری رَحِمَهُ‌الله که شرح فتح الباری ابن حجر عسقلانی بر آن هست و همین‌طور کتاب‌های فقه در همه‌ی مذاهب که همگی درباره‌‌ی این موضوع به بحث می‌پردازند و آن را تبیین می‌کنند و شخص مسلمان از آن مستفید می‌شود.
اما مسأله چگونگی کفن کردن میت: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سه پارچه سفيد، بدون پيراهن و عمامه کفن شدند ، پس سه پارچه می‌آورند و مقداری از آن را روی دیگری می‌گسترانند سپس میت را روی آن می‌گذارند سپس انتهای آن از پهلو و از کنار سر و دو پا بر میت برگردانده می‌شود و می‌بندند تا هنگام حمل میت از هم جدا نشوند و هنگامی ‌که در قبر گذاشته شود گره‌ها باز کرده می‌‌شوند.
اما به نسبت نماز خواندن بر او: این‌‌گونه است که وی جلوی نمازگزاران قرار داده می‌شود وفرقی بین اینکه سر میت از سمت راست امام یا سمت چپ او باشد، نمی‌‌کند برخلاف آنچه خیلی از عوام می‌فهمند که باید سرش به سمت راست امام باشد؛ تنها امام برای نماز بر او جلو می‌شود و مردم پشت سر او می‌باشند اما چیزی ‌‌که بعضی عوام می‌پندارند که خویشاوندان میت باید کنار امام باشند چیزی‌ است که هیچ اصلی برای آن نیست اما کسانی‌‌ که او را می‌آورند وقتی او را به سوی امام آوردند خودشان بعدا به صف‌ها می‌پیوندند اما چنانچه جا برای آن‌ها نبود پس اشکالی ندارد که (همان‌جا) پشت سر امام صف ببندند ولی برابر امام صف نمی‌بندند زیرا سنت، جلو بودن امام بر مأمومین است و چهار یا پنج و یا بیشتر طبق آنچه در سنت آمده بر او تکبیر می‌گویند، در تکبیر اول بعد از تعوذ و بسمله، سوره فاتحه می‌خواند و در تکبیر دوم همان‌طور که در تشهد است بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات می‌فرستد: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ, كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ, إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ, اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ, إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ» : (بارالها! بر محمد و آل محمد درود بفرست چنانکه بر ابراهيم و آل ابراهیم درود فرستادی، تو ستوده و بزرگواری؛ بارالها! بر محمد و آل محمد برکت بفرست چنانکه بر ابراهيم و آل ابراهیم برکت فرستادی، تو ستوده و بزرگواری) و بعد از تکبیر سوم برای میت دعا می‌کند و می‌گوید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا، وَمَيِّتِنَا، وَصَغِيرنَا، وَكَبيرنَا، وَذَكَرِنَا، وَأُنْثَانَا، وشَاهِدنَا، وَغَائِبِنَا، اللَّهُمَّ مَنْ أحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأحْيِهِ عَلَى الإيمَانِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوفَّهُ عَلَى الإسْلَامِ، اللَّهُمَّ لا تَحْرِمْنَا أجْرَهُ، وَلا تُضِلَّنَا بَعدَهُ» : (بارالها! زنده و مرده، کوچک و بزرگ، مرد و زن و حاضر و غايبِ ما را بيامرز؛ بارالها! هرکه از ما را زنده نگاه داشتی، بر ایمان زنده‌اش بدار و هرکه از ما را می‌ميرانی، او را بر اسلام بميران؛ بارالها! ما را از پاداشِ (نماز خواندن بر) او محروم نکن و ما را پس از او، گمراه مگردان) و «اللَّهُمَّ، اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَاراً خَيْراً مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلاً خَيْراً مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجاً خَيْراً مِنْ زَوْجِهِ، وَأَدْخِلْهُ الجَنّةَ وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ -أوْ مِنْ عَذَابِ النَّارِ-» : (بار الها! او را ببخش و بر او رحم كن و عافيت نصيبش بگردان و از وى گذشت كن و ميهمانى او را گرامى بدار و قبرش را وسيع بگردان و او را با آب و برف و تگرگ بشوى و از گناهان چنان پاكش بگردان كه لباس سفيد را از آلودگى پاك و تميز می‌گردانى و به او خانه‌اى بهتر از خانه‏‌اش و خانواده‌اى بهتر از خانواده‌‏اش و همسرى بهتر از همسرش عنايت بفرما و او را وارد بهشت كن و از عذاب قبر –یا فرمود: از عذاب دوزخ- پناهش ده) و «وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَ نَوِّرْ لَهُ فِيهِ» : (و قبرش را گشاد و فراخ و نورانی فرما) و نیز هر دعایی کند که به‌ خاطرش می‌آید و بعد از تکبیر چهارم می‌گوید: {رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ} [سوره البقرة: ۲۰۱]: (پروردگارا! به ما در دنیا نیکی عطا کن و در آخرت نیز نیکی عطا فرما و ما را از عذاب آتش نگاه دار) سپس سلام دهد و اگر تکبیر گفت سپس بدون دعا کردن، سلام داد اشکالی ندارد و اگر تکبیر پنجمی را گفت، من نمی‌دانم بین تکبیر چهارم و پنجم چه بگوید ولی اگر دعای سابق را تقسیم نمود و بعضی از آن را بعد از تکبیر چهارم قرار داد و بعضی از آن را بعد از تکبیر پنجم، اشکالی ندارد، یعنی: بعضی از آن را بعد از تکبیر سوم و بعضی از آن را بعد از تکبیر چهارم قرار دهد، اشکالی ندارد سپس تنها یک سلام از سمت راستش می‌دهد.
و در این تکبیرها دو دستش را هنگام هر تکبیر بالا می‌برد زیرا در سنت چنین آمده است و این از فعل ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا به صورت صحیح روایت شده است و همچنین از رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده ، لذا سنت است شخصی ‌‌که بر جنازه نماز می‌خواند، دو دستش را با هر تکبیر بالا ببرد.