(۵۵۵۹) حکم کوتاه کردن مو به قصد شباهت به مردان

(۵۵۵۹ سوال: حکم کوتاه کردن مو (موی زن) اگر به قصد تقلید از مردان و نیز دلیلی بر اجبار زن به کوتاه کردن موها مانند ریزش مو و غیره نباشد، چیست؟

جواب:

کوتاه کردن موی سر برای زن در حج یا عمره، از مناسک حج و عمره است، لذا باید از هر دسته مو به اندازه‌ی یک بند انگشت کوتاه کند و این مورد اشکالی ندارد و اگر زن از روی نیاز موهایش را کوتاه کند اشکالی ندارد، اما اگر بدون نیاز موهایش را کوتاه کند، علما پیرامون آن اختلاف نظر دارند. برخی گفته‌‌اند مکروه است و برخی از اصحاب امام احمد آن‌ را حرام دانستند، ولى اين دو دیدگاه، دليلى ندارد. دیدگاه ما در این مسئله این است که زن بهتر است که موهای سرش را همان طور که هست، رها کند و می‌‌تواند آن‌‌ها را به شرطی کوتاه کند که آن قدر زیاد نباشد که مانند موهای سر مرد شود همچنین شبیه موهای زنان کافران گردد. اما دلیل شرط اول که شبیه موی مردان نشود این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنانی که خود را شبیه مردان می‌‌کنند را لعنت نموده است.[۱] دلیل شرط دوم این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «من تشبه بقوم فهو منهم»: [۲](هر کس خود را شبیه یک قوم کند، جزو آنان است) شيخ الإسلام ابن تيمية رَحِمَهُ‌الله می‌گوید: کمترین حالت این حديث تحريم است هر چند که ظاهرش دلالت بر کافر بودن فردی می‌‌دهد که خود را شبیه آنان کند. باید دانست که در تشبه نیت تأثیری ندارد بلکه براساس قالب و ظاهر است، یعنی اگر انسان عملی را انجام دهد که مخصوص کفار و از ویژگی‌ها و خصوصیات آن‌‌ها باشد، خود را به آن‌‌ها شبیه نموده است؛ تفاوتی ندارد که قصد تشبه را داشته یا نداشته است. بسیاری از مردم گمان می‌کنند که تشبه فقط تشبه براساس نیت است در حالی که این اشتباه بوده؛ زیرا مقصود ظاهر است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از مشابهت نمودن به کفار برحذر داشته است؛ چنانچه در حدیث قبل بیان شد.

علما می‌‌گویند: کسی ‌که از نظر ظاهری خود را شبیه آنان کند، نزدیک است که از نظر باطنی هم مانند آنان باشد، به خصوص اگر این تشبه با قصد و نیت تقليد از آنان باشد که خود دلالت بر تعظیم آن‌‌ها در نفس و اینکه آن‌‌ها شایستگی الگو بودن را دارند می‌‌دهد، کسی ‌که چنین کاری انجام دهد، در خطر بزرگی قرار دارد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] ابو داود: کتاب اللباس، باب فی لبس الشهرة، شمارهی (۴۰۳۱).

تعداد بازدید: 101

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حُكْم قص الشعر إذا لم يكن في القص تشبه بالرجال ولم يكن هناك سبب يجعل المرأة تضطر إلى قص شعرها، مثل تساقط الشعر وغير ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قص المرأة شعر رأسها في حج أو عمرة نسك من مناسك الحج والعمرة، فتقصر من كل قرن قدر أنملة، وهذا لا إشكال فيه، وقص المرأة شعرها لحاجة لا إشكال في جوزاه أيضًا، وقص المرأة رأسها لغير حاجة اختلف فيه أهل العلم فمنهم من قال إنه مكروه، ومن أصحاب الإمام أحمد من حرمه، ولكن لا دليل على هذين القولين، والذي نراه في هذه المسألة أن الأفضل للمرأة إبقاء رأسها على ما كان، وأن لها أن تقصه بشرط ألا تقصه قصا بالغا بحيث يكون كشعر رأس الرجل، وألا تقصه على وجه يشبه قص نساء الكفار، أما دليل الشرط الأول ألا يكون مشابها لرأس الرجل فلأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- لعن المتشبهات من النساء بالرجال، وأما دليل الثاني فلأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ». قال شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله: أقل أحوال هذا الحديث التحريم، وإن كان ظاهره يقتضي كفر المتشبه بهم، وليعلم أن التشبه لا يكون بالقصد، وإنما يكون بالصورة، بمعنى أن الإنسان إذا فعل فعلا يختص بالكفار وهو من ميزاتهم وخصائصهم فإنه يكون متشبها بهم، سواء قصد بذلك التشبه أم لم يقصده، وكثير من الناس يظن أن التشبه لا يكون تشبها إلا بالنية، وهذا غلط؛ لأن المقصود هو الظاهر، وقد حذر النبي صلى الله عليه وسلم من التشبه بالكفار كما في الحديث الذي ذكرناه آنفًا.

قال العلماء: ومن تشبه بهم في الظاهر أوشك أن يتشبه بهم في الباطن، لا سيما إذا كان هذا التشبه بقصد تقليدهم الدال على تعظيم في النفس وعلى أنهم أهل لأن يكونوا أُسْوَةً، فإن فاعل ذلك على خطر عظيم.