(۵۵۵۵) کوتاه کردن موی زن چه حکمی دارد؟

(۵۵۵۵) سوال: کوتاه کردن موی زن چه حکمی دارد؟ آیا کوتاه کردن بخشی از آن مباح است؟ چه مقدار مباح است؟ اگر جایز نیست، لطفاً دلیل آن را بیان کنید تا به آن پایبند باشیم؟

جواب:

علما رَحِمَهُمُ‌الله در مورد کوتاه کردن موی سر زن، سه دیدگاه مختلف دارند که آیا جایز یا مكروه یا حرام است؟ برخی می‌گویند: مباح است و اصل نیز بر همین است، مگر اینکه دلیلی دلالت بر منع آن دهد، البته تا زمانی که کوتاه کردن موجب مشابهت با مرد نشود که در این صورت در حرام بودنش شکی نیست، بلکه جزو گناهان کبیره است؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنانی که خود را به مردان و مردانی که خود را به زنان شبیه می‌‌کنند را لعنت نموده است.[۱]

برخی علما بر این باورند که این کار مكروه است؛ زیرا زیبایی و زینت زن در سر او است، به همین دلیل است که در حج و عمره به تراشیدن آن دستور داده نشده، بلکه برای وی مشروع است که از هر گیسو فقط به اندازه‌‌ی یک بند انگشت کوتاه کند. برخی نیز بر این باورند که این کار حرام است و استدلالشان این است که این کار را نوعی قطع عضو می‌دانند و زیبایی زن در سرش، موهای او است که اگر کوتاه شود، قطع عضو است. حرام و مکروه بودن به دلیل نیاز دارد؛ اما اصل در امور غیر عبادی، برحلال بودن است همانطور که برخی گفته‌‌اند:

والأصل في الأشياء حل وامنع عبادة إلا بإذن الشارع[۲]

اصل در همه چیز بر حلال بودن است و امور عبادی را فقط با فرمان شارع دین منع کن!

اما من برای زن مکروه می‌‌دانم که موی سرش را کوتاه کند؛ زیرا دوست ندارم که زنان ما هر عادتی را که از بیرون به ما می‌‌رسد، بدون تأمل بپذیرند، به ویژه عاداتی که هیچ منفعت آشکاری در آن‌‌ها نیست که پذیرش آن‌‌ها را توجیه کند. ثبات مسلمان بر شخصيت و عادات خود، مادامی که با شرع مخالفت نداشته باشد و مصلحتی را از دست ندهد، بهتر است از اینکه دنباله‌‌رو دیگران باشد و بدون اندیشه، همان بگوید که مردم می‌‌گویند و همان را انجام دهد که مردم انجام می‌‌دهند. بنابراین دیدگاه من این است که زنان باید پایبند رفتارها و کارهایی باشند که بر آن بوده مادامی که مخالف شرع نباشد یا عاداتی جدید پدید آید که در آن مصلحتی باشد و پایبندی به آن‌‌ها با مروت و دین منافات نداشته باشد، در این صورت پیروی از آن‌‌ها اشکالی ندارد، زیرا من با هر چیز جدیدی مخالفت نمی‌‌کنم، بلکه با جدیدی که در آن مصلحتی نباشد و باعث شود زنان ما بدون دلیل از عادات خود فاصله بگیرند موافق نیستم و دوست ندارم آن را دنبال کنیم.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] منظومه‌ی اصول الفقه وقواعده، اثر شارح رَحِمَهُ‌الله صفحهی (۶).

تعداد بازدید: 51

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة في رسالتها ما حُكْم قص شعر المرأة؟ هل يُباح قص شيء منه؟ وما هو القدر المباح قصه من هذا الشعر؟ وإذا كان لا يجوز فأرجو من فضيلتكم ذكر الدليل لنتمسك به؟

فأجاب رحمه الله تعالى: العلماء -رحمهم الله- اختلفوا في قص المرأة شعر رأسها هل هو جائز أو مكروه أو محرم؛ على ثلاثة أقوال؛ فمنهم من قال: إنه مباح وقال: إن ذلك هو الأصل إلا بدليل يدل على المنع، ما لم يكن قصه على وجه يصل به إلى مشابهة رأس الرجل؛ فإنه في هذه الحال لا شك في تحريمه، بل إنه من كبائر الذنوب؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم لعن المتشبهات من النساء بالرجال، ولعن المتشبهين من الرجال بالنساء.

ومنهم من قال إنه مكروه؛ لأن المرأة جمالها في رأسها، ولهذا لم تُؤمَر بحلقه في حج ولا عمرة، وإنما المشروع في حقها أن تقصر من كل ضفيرة قدر أنملة فقط، ومنهم من قال: إنه محرم، وعلل ذلك بأنه مثلة، والمرأة جمالها في رأسها، فإذا قصته صار ذلك مثلة في حقها. والتحريم يحتاج إلى دليل، بل والكراهة تحتاج إلى دليل أيضًا، وإلا فالأصل في غير العبادات الحل؛ كما قال بعضهم:

والأَصْل فِي الْأَشْياءِ حِل وَامْنَعِ عِبَادَةٌ إِلَّا بِإِذْنِ الشَّارِعِ

لكني أكره للمرأة أن تقص شعر رأسها؛ لأنني لا أحب من نسائنا أن يَتَلَقَّفْنَ كلَّ ما يَرِدُ إلينا من العادات التي ليست فيها مصلحة ظاهرة تسوغ لنا مخالفة عاداتنا، وإبقاء الإنسان على شخصيته وعاداته التي لا تخالف الشرع ولا تفوت مصلحة أولى من كونه تبعًا لغيره إمَّعة يقول ما يقول الناس ويفعل ما يفعل الناس من غير روية. فالذي أراه لنسائنا أن يلتزمن بالعادات التي كن عليها ما لم تكن مخالفة للشرع، أو تحدث عادات فيها مصلحة والتزامها لا يُخل بالمروءة ولا بالدين، فلا حَرَجَ من اتباعها حينئذ؛ لأني لا أحارب كل جديد ولكن الجديد الذي لا مصلحة فيه والذي يقتضي أن تخرج نساؤنا عن عاداتهن بدون موجب لا أحب أن نتبعه.