(۳۵۹۲) نحوه محاسبه و پرداخت زکات نخلستان و محصولات کشاورزی

(۳۵۹۲) سوال: نخلستانی با بیش از دویست درخت خرما داریم که آن را با چشمه‌های کوچکی که نزدمان وجود دارد آبیاری می‌کنیم. بخشی از آب را خریداری کرده‌ و بخش دیگری را خریداری نمی‌کنیم. زكات این نخلستان را چگونه بپردازیم؟ این زکات، چند درصد است؟ زكات محصولاتی مانند طالبی، هندوانه، گندم و انگور را چگونه بپردازیم؟

جواب:

این سؤال بیانگر این است که بخشی از این نخلستان با هزینه‌ی کشاورز و برخی بدون هزینه‌ آبیاری می‌گردد؛ آبیاری با چشمه، بدون هزینه‌ محسوب می‌شود زیرا حفر کردن و هدایت آب، هزینه‌ به شمار نمی‌رود بلکه چنان که علما بیان نموده‌اند: هزینه‌، بیرون آوردن آب است؛ يعني برای هر آبیاری، آب را بیرون بیاورند. در این صورت، زکات این نخلستان که برخی درختانش با هزینه و برخی بدون هزینه‌ آبیاری می‌شود، سه چهارمِ یک دهم (هفت و نیم درصد) می‌باشد؛ زیرا اگر فقط با هزینه باشد، زکاتش یک دومِ یک دهم (پنج درصد) است و اگر بدون هزینه باشد، یک دهم (ده درصد) است و در صورتی که با هر دو روش آبیاری شود، سه چهارمِ یک دهم (هفت و نیم درصد) می‌باشد.

محصولاتی مانند هندوانه، طالبی، سبزیجات و… زكات ندارد و فقط در صورتی که آن را بفروشد سپس یک سال کامل بگذرد و مبلغ حاصل از فروش آن نزد وی بماند، پرداخت زکات آن مبلغ، واجب است اما دیگر محصولات مانند خرما و انگور، چنان که بیان کردیم زکات دارد و مقدارش هفت و نیم درصد است.

تعداد بازدید: 26

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من سلطنة عمان: لدينا نخل يزيد على مائتي نخلة، نسقيها من الأفلاج – وهي العيون الصغيرة عندنا- والماء نشتري بعضه، وبعضه ما نشتريه، فكيف نُخْرج زكاة هذه النخيل؟ وما هي نسبتها؟ وكيف نخرج زكاة الخضراوات مثل الشمام والبطيخ والقمح والعنب؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا السؤال يقضي بأنهم كانوا يسقون هذه المزارع بمؤونة وبغير مؤونة، والسَّقْي من الأفلاج يُعتبر بغير مؤونة، لأن المؤونة التي تكون على الحفر أو على توجيه الماء هذه ليست بمؤونة، إنما المؤونة كما قال أهل العلم على إخراج الماء، يعني: أنه كُلَّ سَقْيَةٍ لا بد من إخراج، وإذا كان كذلك – يُسْقَى بمؤونة وبغير مؤونة- فإنه يكون فيه ثلاثة أرباع العشر، لأن الذي يُسقى بمؤونة فيه نصف العشر، والذي يسقى بغير مؤونة فيه العشر كاملا، وما يسقى بهما فإنه يكون فيه ثلاثة أرباع العشر. ثم إن هذه الأصناف التي ذكرها منها ما فيه زكاة ومنه ما لا زكاة فيه، كالبطيخ والخضراوات والشمام وما أشبهها ليس فيها زكاة، وإنما الزكاة في قيمتها أو في ثمنها، إذا باعها بثمن ثم حال عليها الحول وهو عنده، وجبت عليه الزكاة زكاة نقود. وأما بالنسبة للزروع وثمار النخيل والأعناب ففيها الزكاة، ومقدارها ما ذكرنا سابقا، ثلاثة أرباع العشر.