دوشنبه 3 ذیقعده 1447
۳۱ فروردین ۱۴۰۵
20 آوریل 2026

(۲۴۵۲) حکم تکمیل رکعت فوت‌شده و سجده‌ی سهو پس از سلام در نماز جماعت

(۲۴۵۲) سوال: شیخ بزرگوار در رکعت دوم نماز ظهر به امام رسیده‌ام ولی همراه امام سلام دادم که یادم آمد یک رکعت از من فوت شده است سپس بلند شدم و یک رکعت را خواندم و سجده‌ی سهو را قبل از سلام به جا آوردم، آیا این عمل من صحیح بوده است؟

جواب:

نماز شما صحیح است اما افضل این بود که سجده‌ی سهو را بعد از سلام قرار می‌دادی چون در صحیحین و غیر آن در حدیث ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است: «أن النبی صلى إحدى صلاتي العشي -إما الظهر أو العصر- و سلّم من ركعتين»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یکی از نمازهای ظهر یا عصر را دو رکعت خواند سپس به یاد آورد و نماز را تمام کرد و سلام داد سپس دو سجده را بعد از سلام بجا آورد و سلام داد): پس ایشان را متوجه آن ساختند، «فتقدم صلی الله علیه و سلم و صلی الرکعتین الباقیتین ثم سلّم، ثم سجد سجدتین ثم سلّم»: (پس پیش رفت و دو رکعت باقی مانده را خواند و سلام داد سپس دو سجده را به جا آورد و سلام داد): پس این دلالت می‌دهد کسی که قبل از اتمام نمازش سلام دهد و آن را در فاصله‌ی نزدیکی به یاد آورد و نمازش را تمام کند سجده‌ی سهو بر او واجب می‌شود و محل سجده‌ی سهو او  بعد از سلام قرار دارد.

اما اگر این فاصله طولانی شد و آن را به یاد نیاورد مگر بعد از مدت طولانی، بر او واجب می‌شود که نماز را از اول بخواند و سجده‌ی سهو ندارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ أدركت الإمام في الركعة الثانية من صلاة الظهر، وبعد سلام الإمام، وبدلا من أن أقوم وآتي بالركعة الأولى التي فاتتني سهوت وسلمت مع الإمام، ولكن حالا تذكرت بأن علي ركعة ويجب الإتيان بها، وقمت وأتيت بالركعة وجلست للتشهد، ثم سجدت سجدتين للسهو ثم سلمت. السؤال: هل عملي هذا صحيح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أما الصلاة ،فصحيحة، وأما العمل فالأفضل أن يكون سجود السهو بعد السلام؛ لأنه ثبت في الصحيحين وغيرهما من حديث أبي هريرة رضي الله عنه «أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- صلى في أصحابه إحدى صلاتي العشي – إما الظهر وإما العصر، وسَلَّمَ من ركعتين»، فنبه على ذلك، «فتقدم صلى الله عليه وسلم وصلى الركعتين الباقيتين ثم سلّم، ثم سجد سجدتين ثم سلَّم»، فدل هذا على أن من سلَّمَ قبل تمام صلاته، ثم ذكر عن قرب وأتمها، فإنه يجب عليه سجود السهو، وأن محله يكون بعد السلام.

أما لو طال الفصل، ولم يتذكر إلا بعد طول فصل، فإنه يجب عليه أن يعيد الصلاة من أولها، ولا يسجد للسهو.

 

مطالب مرتبط:

(۲۴۵۱) حکم شک در تعداد سجده‌ها هنگام نماز

اگر این حالت بسیار رخ می‌دهد اعتباری ندارد یعنی اگر این شک همیشه برایش رخ می‌دهد اعتباری ندارد و آن‌چیزی را بگیرد که اول در قلبش می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۲۴۵۵) حکم ایستادن سهوی امام برای رکعت پنجم در نماز چهار رکعتی

برای نمازگزار واجب است هنگامی که برای رکعت اضافی بلند شد (مثل رکعت پنجم در نماز چهار رکعتی و رکعت چهارم در نماز سه رکعتی و رکعت سوم در نماز دو رکعتی) هر زمانی که به یاد آورد یا به یادش آورند برگردد....

ادامه مطلب …

(۲۴۲۷) حکم سجده‌ی سهوی که محل آن بعد از سلام است اما قبل از سلام خوانده شود

بعضی از اهل علم مانند شیخ الإسلام ابن تیمیه نیز رأی‌شان بر این است که اگر محل آن قبل از سلام است واجب است که قبل از سلام خوانده شود و اگر محل آن بعد از سلام است واجب است که بعد از آن خوانده شود.....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۸) حکم نماز در حالتی که امام تشهد اول را در نماز چهار رکعتی فراموش کند

برای امام و مأموم هنگامی که تشهد اول را فراموش کرد و ایستاد جایز نیست که بشیند همانطور که در حدیث مغیره بن شعبه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است بلکه نمازش را ادامه می‌دهد و قبل از سلام سجده‌ی سهو را به جا می‌آورد

ادامه مطلب …

(۲۴۵۰) حکم کسی که نماز عشا را سه رکعت بخواند

بر او واجب است که نماز را کامل کند همانطور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی که عِمران بن الحُصَیْن روایت می‌کند انجام داده است....

ادامه مطلب …

(۲۴۳۲) سجده‌ کننده در سجده سهو چه می‌گوید؟

در سجده‌ی سهو همان‌چیزی گفته می‌شود که در سجده‌ی نماز گفته می‌شود ....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه