(۲۲۵۸) سوال: صفت جلسه استراحت چیست؟ و موقع آن در نماز کجاست؟ و برای چه کسی مشروعیت دارد؟

جواب:

جلسه استراحت مانند دیگر نشستن‌ها می‌باشد یعنی: انسان به حالت افتراش می‌نشیند سپس در آن ثابت می‌ماند سپس بلند می‌شود و این نشستن زمانی مشروع است که انسان در وتر نمازش است یعنی: هنگامی که می‌خواهد برای رکعت دوم و چهارم بلند شود می‌نشیند و در حالت نشسته ثابت می‌ماند سپس بلند می‌شود.

ولی علما در مورد آن اختلاف کرده‌اند، بعضی از ایشان می‌‌گویند: در هر حالت سنت است و بعضی دیگر می‌گویند: در هر حالت سنت نیست و برخی دیگر می‌گویند: در هنگام بالا بودن سن و ضعف و بیماری سنت است تا این که بر انسان بلافاصله هنگام بلند شدن از سجود سخت نیاید و در این قول تفصیل داده شده است و صحیح‌ترین نیز همین است پس انسانی که نیاز دارد استراحت کند و بلافاصله از سجود برای قیام بلند نشود سنت است که چنین کاری کند وگرنه سنت نیست.

ولی در این مسئله‌ای است: اگر امام نشستن را سنت بداند ایا مأموم از او متابعت کنند؟ یا در حالت سجده باقی بمانند تا این که گمان کنند بلند شده است؟ یا قبل از این که امام بلند شود بلند شوند؟ می‌گوییم: واجب است که از او متابعت کنند و همراه او بشینند زیرا انسان مأمور است که از امامش پیروی و متابعت کند چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید:«إنما جعل الإمام لیؤتم به»[۱] (امام برای این قرار داده شده است که از او پیروی شود) حتی اگر آن را سنت نمی‌دانی بشین و از امام پیروی کن و اگر عکس آن بود یعنی مأموم نشستن را سنت می‌داند و امام آن را سنت نمی‌داند و نمی‌نشیند پس مأموم هم به تبعیت از امام نشیند هرچند که آن را سنت بداند.

ولی آیا واجب است که به خاطر متابعت نشستن را ترک کند؟ این محل نظر است و برای همین می‌گوییم: افضل این است که نشیند و نمی‌گوییم که واجب است زیرا اینجا تخلف کوتاه و کمی است و تخلف طولانی نیست که بگوییم حرام است بلکه تخلف کوتاهی است و در هر صورت اگر امام نشستن را مشروع نمی‌داند و مأموم آن را مشروع می‌داند، همراه امامش بلند شود و نشیند و در این برایش خیر می‌باشد و به تبعیت و پیروی از سنت نزدیک‌تر است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «إنما جعل الإمام لیؤتم به فإذا کبر فکبروا، و اذا رکع فارکعوا و اذا سجد فاسجدوا»[۲] (امام برای این قرار داده شده است که از او پیروی شود هنگامی که تکبیر گفت تکبیر بگویید و هنگامی که رکوع کرد، رکوع کنید و هنگامی سجده کرد، سجده کنید) پس امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این است که مأمومین فورا با سجده‌ی امامشان سجده کنند و فورا با رکوع امامشان رکوع کنند و فورا با تکبیر امامشان تکبیر بگویند ولی بعد از آن باشد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.