جمعه 1 شوال 1447
۲۹ اسفند ۱۴۰۴
20 مارس 2026

(۲۰۸۵) حکم شک مکرر در نماز و راهکارهایی برای غلبه بر وسواس فکری

(۲۰۸۵) سوال: دوستی دارم که زیاد فراموش‌کار است و دائم در شک است که نماز را کامل ادا کرده است یا نه؟ و آیا تشهد را خوانده است یا نه؟ آیا نماز را به صورت سری یا جهری خوانده است؟ و او را بسیار نصیحت کرده‌ام که آن را بر یقینش بنا کند و نمازش را کامل کند، آیا برایش جایز است؟ لطفا نصیحت لازم را به او بکنید.

جواب:

این اوهام و وسوسه‌ها که به انسان در نماز و وضو وارد می‌شود بلکه در تمام کارهایش به وجود می‌آید حتی تعامل با خانواده و فرزندانش که دیگر در تمام تصرفاتش مضطرب و گیج می‌شود و تنها راه برای دفع این وسوسه‌ها این است که ورد‌های که در شریعت آمده را بسیار بخواند و زمانی که این وسوسه‌ها را احساس کرد به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببرد حتی اگر در نماز باشد و به آن توجه نکند و در ابتدا برایش سخت است ولی هنگامی که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کمک خواست و عزم کرد که به آن توجه نکند از او رفع می‌شود.

نصیحت من به این برادر و دیگرانی که به این مصیبت دچار شده‌اند این است که کاری را بکنند که رسول الله به آن امر نموده است: پناه جستن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده[۱] بأذن الله این وسوسه‌ها از بین می‌رود.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لي صديق كثير النسيان، ويشك دائما في أداء صلاته هل هو أدى الصلاة بالكامل أم لا ؟ وهل قرأ التشهد أم لا؟ وهل صلى صلاته سرا أم جهرًا؟ ونصحته كثيرًا، وقد نصحته أن يبني على اليقين ويكمل صلاته، هل يجوز له ذلك؟ نرجو نصحه بما فيه الكفاية.

فأجاب رحمه الله تعالى: هذه الشكوك والأوهام والوساوس التي ترد على الإنسان في صلاته، وفي وضوئه أيضًا، بل قد تَنْسَحِبُ على جميع تصرفاته، حتى التصرفات الخاصة أهله وأولاده قد تنسحب هذه الأوهام والوساوس والشكوك عليها، فيكون مذبذبًا في جميع تصرفاته، والطريق الوحيد إلى دفع هذه الوساوس والأوهام أن يكثر الإنسان من قراءة الأوراد الشرعية الواردة عن النبي صلى الله عليه وسلم، وإذا أحس بهذه الوساوس تعوذ بالله من الشيطان الرجيم، حتى وإن كان في صلاته، ولا يلتفت إليها وينتهي عنها ولا تكون له على بال، وهو سوف يشق عليه الأمر في بادئ الأمر، ولكن إذا استعان بالله -عز وجل – وصَمَّمَ وعزم على ألا يلتفت إلى ذلك فإنه يزول عنه. ونصيحتي لهذا الأخ ولغيره ممن أصيبوا بهذه المصيبة أن يفعلوا ما أمر به النبي صلى الله عليه وسلم من التعوذ بالله من الشيطان الرجيم، والانتهاء عن هذه الوساوس، حتى تزول عنهم بإذن الله.

مطالب مرتبط:

(۲۰۷۸) راه‌حل خلاص شدن از وسوسه‌های شیطان در نماز

درمان این آن چیزی است رسول الله به آن راهنمایی کرده است سه بار به سمت چپش تف می‌کند و می‌گوید: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم...

ادامه مطلب …

(۲۰۷۶) اسباب تمرکز در نماز

این با به یاد آوردن عظمت الله، کسی که در مقابل او ایستاده‌ای و مناجات می‌کنی اتفاق می‌افتد و انسان قطعا در نمازش با پرودگارش مناجات می‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۰) علاج رهایی از وسوسه‌ی شیطان در نماز

مادامی که انسان نفس خود را وسوسه‌ها و شک‌ها معالجه می‌کند در خیر قرار دارد و شیطان می‌خواهد که بنده در تردید و شک باشد و در عبادت او اضطراب بیاندازد...

ادامه مطلب …

(۲۰۸۴) من در نماز دچار امور دنیا می‌شوم، لطفا ما را راهنمایی کنید.

انسان این امر را با ارشاد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دفع کند: أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بگوید و سه بار به سمت چپش تف کند و اگر این کار را انجام دهد الله آن را از بین می‌برد....

ادامه مطلب …

(۲۰۷۵) اسباب خشوع در نماز

انسان قلبش را برای نماز فارغ کند و غیر از آن را فراموش کند و به چیزی دیگر فکر نکند....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۶) حکم نماز بدون حضور قلب

اگر این در بیشتر نمازش باشد اکثر اهل علم می‌گویند نمازش صحیح است و با این وسوسه‌ها باطل نمی‌شود ولی بسیار ناقص است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه