۳۸۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم اختلاط با کفار و تعامل با آنها با آرامی و نرمی، به خاطر طمعی که نسبت به اسلام آوردن آنها وجود دارد، چیست؟

جواب دادند: شکی نیست که مسلمان باید بغض دشمنان الله را داشته و از آنها بیزاری بجوید. چون طریقت پیامبران و اتباعشان این است. الله تعالی می‌فرماید: {قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}[۱]، یعنی: {به راستی برای شما، در ابراهیم و همراهانش، الگوی نیکی است؛ آن‌گاه که به قوم خویش گفتند: ما، از شما و آنچه جز الله می‌پرستید، بیزاریم. ما به شما باور نداریم و میان ما و شما برای همیشه دشمنی و کینه پدید آمده است تا آنکه به الله یکتا ایمان بیاورید}، و می‌فرماید: {لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ}[۲]، یعنی: {هیچ گروهی را نمی‌یابی که با وجود ایمان به الله و رستاخیز، با کسانی دوستی نمایند که با الله و پیامبرش دشمنی می‌کنند؛ هرچند پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشاوندان ایشان باشند. (الله) در دل‌های چنین کسانی ایمان را نگاشته و آنان ‌را به یاری و رحمتی از سوی خویش، قوت بخشیده است}. بر این اساس برای مسلمان جایز نیست در قلبش محبت و مودت دشمنان الله را که در واقع دشمنان خودش هستند، قرار گیرد. الله تعالی می‌فرماید: {يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا بِمَا جَاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ}[۳]، یعنی: {ای مؤمنان! دشمنان من و دشمنان خودتان را دوستان خود مگیرید که از روی دوستی برایشان پیام بفرستید؛ حال آنکه آنان به دین راستینی که برای شما آمده، کفر ورزیده‌اند}.

اما اینکه مسلمان به خاطر طمعی که نسبت به مسلمان شدن آنها دارد، با آنها به آرامی و نرمی رفتار کند، اشکالی ندارد. زیرا از باب خوبی کردن به آنها برای مسلمان شدنشان است. اما وقتی از آنها ناامید شد باید آن گونه که مستحقش هستند با آنها تعامل کند که این موارد به صورت مفصل در کتاب‌های اهل علم و به خصوص کتاب «أحکام أهل الذمة» تالیف ابن قیّم رَحِمَهُ‌الله موجود است.

[۱] – سوره ممتحنه، آیه «۴».

[۲] – سوره مجادله، آیه «۲».

[۳] – سوره ممتحنه، آیه «۱».