دوشنبه 4 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
23 مارس 2026

۲۶۹ – حکم کسی که مدعی است نفع یا ضرر می‌رساند چیست؟ و حکم تصدیق چنین شخصی چیست؟

۲۶۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم کسی که مدعی است نفع یا ضرر می‌رساند چیست؟ و حکم تصدیق چنین شخصی چیست؟

جواب دادند: کسانی که مدعی هستند نفع و ضرر می‌رسانند، دروغگو بوده و برای هیچ احدی جایز نیست که آنها را تصدیق نموده و یا از آنها چیزی بپرسد. همچنین بر کسی که از چنین اشخاصی اطلاع دارد واجب است که اولیای امور را از وجود این اشخاص با خبر نماید تا آنها اقدامات لازم را انجام دهند. هیچ کس جز الله تعالی مالک نفع و ضرر نیست؛ حتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز چنین قابلیتی ندارد. الله تعالی به ایشان می‌فرماید: {قُلْ إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا . قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللَّهِ أَحَدٌ وَلَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا}[۱]، یعنی: {بگو: من، مالک هیچ زیان و یا هدایتی برای شما نیستم. بگو: هیچ‌کس مرا نمی‌تواند از عذاب الله پناه دهد و هرگز پناهگاهی جز او نمی‌یابم}، و به ایشان دستور می‌دهد، بگوید: {لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ}[۲]، یعنی: {مالک هیچ نفع و ضرری برای خود نیستم، مگر آنچه الله بخواهد}، و هر کسی که تصور کند کسی بدون داشتن اسباب حسیِ آشکار، مالک ضرر رساندن است، توبه داده می‌شود، اگر توبه کرد که هیچ، و در غیر این صورت، کشته می‌شود؛ زیرا تکذیب کننده‌ی الله تعالی و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

به کسانی که خیال می‌کنند این چنین دجالانی راست می‌گویند، می‌گویم: بر دین و ایمانتان ثابت قدم باشید، و بدانید که هیچ کس جز الله، مالک نفع و ضرر نیست، و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که به ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا فرمودند: «و بدان که اگر امت همگی جمع شوند تا به تو نفعی برسانند، نمی‌توانند این کار را انجام دهند، مگر آن چیز که الله برایت مقدر کرده باشد». همچنین در قرآن کریم، وقتی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، ساحران را یاد می‌کند، فرمود: {وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ}[۳]، یعنی: {اما جز به اجازه و خواست الله نمی توانند به کسی زیانی برسانند}. مهم اینکه این اشخاص در ادعایی که می‌کنند و می‌گویند: می‌توانند به کسی نفع و ضرر برسانند، دروغگو هستند. زیرا چنین چیزی فقط خاص الله واحدِ بدون شریک است، و بر آنها واجب است از این عمل، توبه کرده و به تقصیر و کوتاهی و ضعفشان در مقابل قدرت الله، و اینکه آنها مالک دفع ضرر حتی از خودشان نیز نیستند، چه برسد به دیگران، اعتراف کنند، و ظیفه‌‌ی کسی نیز که خیال می‌کند این اشخاص راستگو هستند، این است که توبه کند و بداند که آنها دروغگو هستند، و هیچ حقی و حظی در چنین اموری ندارند.


[۱] – سوره جن، آیات «۲۱و۲۲».

[۲] – سوره أعراف،آیه «۱۸۸».

[۳] – سوره بقره، آیه «۱۰۲».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(269) سئل فضيلة الشيخ : عمن يدعي أنه ينفع ويضر وحكم تصديقه؟

فأجاب قائلاً : هؤلاء الذين يدعون أنهم ينفعون ، أو يضرون كذبة لا يجوز لأحد أن يصدقهم، ولا أن يسألهم ، ويجب على من علم بهم أن يبلغ ولاة الأمور ليتخذوا اللازم ، فلا أحد يملك النفع والضرر إلا الله وحده لا شريك له حتى النبي ، ﷺ ، قال الله له :

(قل إني لا أملك لكم ضراً ولا رشداً . قل إني لن يجيرني من الله أحد ولن أجد من دونه ملتحداً) (سورة الجن ، الآيتان “21-22”). وأمره أن يقول : (لا أملك لنفسي نفعاً ولا ضراً إلا ما شاء الله) (سورة الأعراف، الآيتان “188”) ومن زعم أن أحداً يملك الضرر ، أو النفع بغير أسباب حسية معلومة ، فإنه يستتاب فإن تاب وإلا قتل ؛ لأنه مكذب لله- تعالى – ولرسوله ، ﷺ.

وإني أقول لهؤلاء الذين يتوهمون صدق ما قاله هؤلاء الدجاجلة أقول لهم :اثبتوا على دينكم وإيمانكم ، واعلموا أنه لا يملك أحداً الضرر والنفع إلا الله وحده لا شريك له ، وقد ثبت عن النبي ، ﷺ، أنه قال لابن عباس – رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُما – : “واعلم أن الأمة لو اجتمعوا على أن ينفعوك بشيء لم ينفعوك إلا بشيء قد كتبه الله لك” . وفي القرآن الكريم لما ذكر الله السحرة قال: (وما هم بضارين به من أحد إلا بإذن الله) (سورة البقرة ، الآية ” 102″) فالمهم أن هؤلاء كذبة فيما ادعوه من كونهم يملكون النفع والضرر ، فإن ذلك إلى الله وحده لا شريك له ، وعليهم أن يتوبوا إلى الله من هذا العمل ، وأن يعترفوا بقصورهم وتقصيرهم ، وأنهم ضعفاء أمام قدرة الله ، وأنهم لا يملكون دفع الضرر عن أنفسهم فضلاً عن غيرهم ، كما لا يملكون لأنفسهم جلب نفع فضلاً عن جلبه لغيرهم إلا ما شاء الله– سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ– وعلى من يتوهم صدقهم أن يتوب إلى الله من تصديقهم وأن يعلم أنهم كذبة،ولا حق لهم ولا حظ لهم في مثل هذه الأمور.

مطالب مرتبط:

۲۷۸ – درباره‌ی حدیث: «هیچ زمانی بر مردم نمی‌گذرد مگر اینکه زمانه‌ی پس از آن، بدتر از آن است»

در حدیث آمده: «هیچ زمانی بر مردم نمی‌گذرد مگر اینکه زمانه‌ی بعد از آن، بدتر از آن است». اما چه می‌شود گفت در مورد زمان‌هایی که شرک و بدعت و جهل در آن منتشر بوده، و سپس زمان بعد از آن، بهتر از آن بوده. زیرا شرک از بین رفته یا کم شده و بدعت‌ها از بین رفته و علم انتشار یافته است. مثال آن، زمان قبل از دعوت شیخ محمد بن عبدالوهاب رَحِمَهُ‌الله، و سپس زمانی است که دعوت ایشان منتشر شد؟

ادامه مطلب …

۲۶۷ – حکم پیروی از علما یا امراء در حلال کردنِ حرام، و بالعکس

۲۶۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد حکم پیروی از علما یا امراء در حلال کردن حرام، و بالعکس سوال شد. جواب دادند: پیروی از علما یا امراء در حلال کردن حرام و بالعکس، به سه دسته تقسیم می‌شود: دسته‌ی اول: در این مورد از آنها پیروی کند، در حالی که راضی به این قول […]

ادامه مطلب …

۲۷۶ – آیا طلب علم شرعی با نیت علم و گرفتن مدرک مشکلی دارد؟

۲۷۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بعضی طلاب علم شرعی هنگامی که نیت علم و گرفتن مدرک را می‌کنند، در نفس خود احساس حرج می‌کنند. چگونه باید از این احساس رهایی یابد؟ جواب دادند: از چند جهت می‌شود جواب داد: اول: قصدشان از طلب علم، فقط گرفتن مدرک نباشد. بلکه این مدرک‌ها را برای […]

ادامه مطلب …

۲۶۸ – طاغوت به چه معناست؟

۲۶۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد معنای طاغوت سوال شد. جواب دادند: طاغوت از طغیان مشتق شده، و طغیان به معنای تجاوز از حد است. این فرموده‌ی الله تعالی از آن جمله است: {إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاءُ حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ}[۱]، یعنی: {هنگامی که آب (در زمان نوح) طغیان کرد، ما شما را بر کشتی […]

ادامه مطلب …

۲۷۷ – آیا خودداری از کار خیر به سبب اینکه ریا می‌شود درست است؟

وقتی انسان می‌خواهد کار خیری انجام دهد، شیطان او را وسوسه کرده و می‌گوید: تو به خاطر ریا و شهرت می‌خواهی این کار را انجام دهی. به همین خاطر، شخص از انجام عمل خیر دوری می‌کند. چطور می‌شود از چنین چیزی اجتناب کرد؟

ادامه مطلب …

۲۷۴ – حکم ریا کردن چیست؟

۲۷۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم ریاء چیست؟ جواب دادند: ریاء، جزئی از شرک اصغر است. زیرا انسان در عبادت خود، کسی را شریک الله قرار می‌دهد، و گاهی نیز به درجه‌ی کفر اکبر می‌رسد. ابن قیم رَحِمَهُ‌الله برای مثال شرک اصغر، «کمی ریا» را مثال زده، و این دلالت دارد که ریای […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه