پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

۱۹۲ – آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

۱۹۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

جواب دادند: قضا، هنگامی که به صورت مطلق ذکر شود، شامل قدر نیز می‌شود، و قدر نیز وقتی به صورت مطلق ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی گفته شد: قضا و قدر؛ در این صورت بینشان فرق حاصل می‌شود. این موضوع در لغت عربی بسیار اتفاق می‌افتد. کلمه وقتی به تنهایی ذکر شود دارای یک معنای شامل، و وقتی با کلمه‌ی دیگری جمع شود، دارای معنای خاص است، و در مثل چینن موردی می‌گویند: «وقتی این دو جمع شوند، جدا می‌شوند، و وقتی جدا شوند، جمع می‌شوند». پس درست این است که قضا و قدر از این نوع کلمات هستند. یعنی وقتی قضا به تنهایی ذکر شود، قدر را نیز شامل می‌شود، و وقتی قدر به تنهایی ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی با هم ذکر شوند، قضا: «آن حکمی است که الله تعالی در مورد خلقش با ایجاد یا از بین بردن یا تغییر آن، حکم کند»، و قدر: «آن چیزی است که الله تعالی در ازل آن را مقدر نموده باشد». این فرق بین این دو کلمه است. قدر چیزی است که در گذشته مقدر شده، و قضا چیزی است که بعدا محقق می‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(192) وسئل فضيلة الشيخ : هل بين القضاء والقدر عموم وخصوص؟

فأجاب بقوله :القضاء إذا أطلق شمل القدر، والقدر إذا أطلق شمل القضاء ، ولكن إذا قيل : القضاء والقدر صار بينهما فرق وهذا كثير في اللغة العربية تكون الكلمة لها معنى شامل عند الانفراد و معنى خاص عند الاجتماع ويقال في مثل ذلك: “إذا اجتمعا افترقا ، وإذا افترقا اجتمعا” فالقضاء والقدر الصحيح أنهما من هذا النوع يعني أن القضاء إذا أفرد شمل القدر . والقدر إذا أفرد شمل القضاء ، لكن إذا اجتمعا فالقضاء ” ما يقضيه الله في خلقه من إيجاد ، أو إعدام ، أو تغيير” والقدر “ما قدره الله-تعالى- في الأزل” هذا هو الفرق بينهما فيكون القدر سابقاً والقضاء لاحقاً .

مطالب مرتبط:

۲۰۰ – آیا عمل کفار نیز از ازل نوشته شده؟ و چرا الله متعال آنها را عذاب می‌دهد؟

۲۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عمل کفار نیز از ازل نوشته شده؟ و اگر چنین است، پس چرا الله تعالی آنها را عذاب می‌دهد؟ جواب دادند: بلکه، کفار از ازل، اعمالشان نوشته شده است. همچنین انسان وقتی در شکم مادرش کامل شد، عملش نوشته می‌شود. چنان که در حدیث صحیح از عبدالله […]

ادامه مطلب …

۲۱۶ – شخصی که اگر هنگام غذا خوردن کسی به او نگاه کند از ترس چشم زخم لقمه‌اش را به زمین می‌اندازد.

۲۱۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد فعل عده‌ای از مردم سوال شد که وقتی در حال غذا خوردن، می‌بیند کسی به او نگاه می‌کند، از ترس چشم زخم، لقمه‌ای به زمین می‌اندازد. حکم این کار چیست؟ جواب دادند: این اعتقادی فاسد است، و با فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مخالف است که می‌فرماید: «هر گاه […]

ادامه مطلب …

۲۰۶ – آیا حدیث احتجاج آدم و موسی، اقرار به احتجاج به قَدَر است؟

۲۰۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا در حدیث احتجاج آدم و موسی، اقرار به احتجاج به قَدَر است؟ از این رو که آدم و موسی با هم بحث کردند. موسی گفت: «تو پدر مایی. خود و ما را با بیرون کردنت از بهشت، گرفتار کردی». آدم گفت: آیا به خاطر چیزی مرا سرزنش […]

ادامه مطلب …

۱۹۹ – آیا رزق و روزی و ازدواج، در لوح محفوظ نوشته شده است؟

۱۹۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا روزی و ازدواج، در لوح محفوظ نوشته شده است؟ جواب دادند: هر چیزی از آن روز که قلم خلق شده، تا روز قیامت اتفاق می‌افتد، در لوح محفوظ نوشته شده. زیرا الله تعالی وقتی که قلم را خلق کرد، به او فرمود: «بنویس. گفت: پروردگارم، چه بنویسم؟ […]

ادامه مطلب …

۱۹۴ – تقدیر چیست و آیا انسان در اعمال خود اختیار دارد؟

۱۹۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد مساله‌ی قدر سوال شد. نیز سوال شد: آیا اصل فعل، مقدر شده و انسان فقط در مورد کیفیت آن، مخیّر است؟ مثلا اگر الله تعالی برای بنده‌ای مقدر باشد که مسجدی را بنا کند، آن بنده بدون شک مسجدی بنا خواهد کرد. اما آیا کیفیت بنای آن را […]

ادامه مطلب …

۱۹۸ – چطور الله به خاطر گناهان، انسان را عقوبت می‌کند، در حالی که خودش آن را برای انسان نوشته است؟

۱۹۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: اشکالی نزد برخی مردم وجود دارد که می‌گویند: «چطور الله به خاطر معاصی، انسان را عقوبت می‌کند، در حالی که خودش آن را برای انسان نوشته است»؟ جواب دادند: اینکه انسان اقدام به عمل بدی کند و در مقابل آن، عقوبت شود، مشکل نیست؛ زیرا اقدام انسان برای […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه