شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

۱۹۲ – آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

۱۹۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

جواب دادند: قضا، هنگامی که به صورت مطلق ذکر شود، شامل قدر نیز می‌شود، و قدر نیز وقتی به صورت مطلق ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی گفته شد: قضا و قدر؛ در این صورت بینشان فرق حاصل می‌شود. این موضوع در لغت عربی بسیار اتفاق می‌افتد. کلمه وقتی به تنهایی ذکر شود دارای یک معنای شامل، و وقتی با کلمه‌ی دیگری جمع شود، دارای معنای خاص است، و در مثل چینن موردی می‌گویند: «وقتی این دو جمع شوند، جدا می‌شوند، و وقتی جدا شوند، جمع می‌شوند». پس درست این است که قضا و قدر از این نوع کلمات هستند. یعنی وقتی قضا به تنهایی ذکر شود، قدر را نیز شامل می‌شود، و وقتی قدر به تنهایی ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی با هم ذکر شوند، قضا: «آن حکمی است که الله تعالی در مورد خلقش با ایجاد یا از بین بردن یا تغییر آن، حکم کند»، و قدر: «آن چیزی است که الله تعالی در ازل آن را مقدر نموده باشد». این فرق بین این دو کلمه است. قدر چیزی است که در گذشته مقدر شده، و قضا چیزی است که بعدا محقق می‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(192) وسئل فضيلة الشيخ : هل بين القضاء والقدر عموم وخصوص؟

فأجاب بقوله :القضاء إذا أطلق شمل القدر، والقدر إذا أطلق شمل القضاء ، ولكن إذا قيل : القضاء والقدر صار بينهما فرق وهذا كثير في اللغة العربية تكون الكلمة لها معنى شامل عند الانفراد و معنى خاص عند الاجتماع ويقال في مثل ذلك: “إذا اجتمعا افترقا ، وإذا افترقا اجتمعا” فالقضاء والقدر الصحيح أنهما من هذا النوع يعني أن القضاء إذا أفرد شمل القدر . والقدر إذا أفرد شمل القضاء ، لكن إذا اجتمعا فالقضاء ” ما يقضيه الله في خلقه من إيجاد ، أو إعدام ، أو تغيير” والقدر “ما قدره الله-تعالى- في الأزل” هذا هو الفرق بينهما فيكون القدر سابقاً والقضاء لاحقاً .

مطالب مرتبط:

۱۹۹ – آیا رزق و روزی و ازدواج، در لوح محفوظ نوشته شده است؟

۱۹۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا روزی و ازدواج، در لوح محفوظ نوشته شده است؟ جواب دادند: هر چیزی از آن روز که قلم خلق شده، تا روز قیامت اتفاق می‌افتد، در لوح محفوظ نوشته شده. زیرا الله تعالی وقتی که قلم را خلق کرد، به او فرمود: «بنویس. گفت: پروردگارم، چه بنویسم؟ […]

ادامه مطلب …

۲۱۲ – قضا و قدر چگونه به زیاد شدن ایمان مسلمان کمک می‌کند؟

۲۱۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: قضا و قدر چگونه به زیاد شدن ایمان مسلمان کمک می‌کند؟ جواب دادند: قضا و قدر، به مسلمان در امور دین و دنیایش کمک می‌کند؛ چون ایمان دارد که قدرت الله عز و جل فوق همه‌ی قدرت‌هاست، و الله عز و جل هر وقت اراده‌ی انجام کاری را […]

ادامه مطلب …

۲۰۸ – چگونه الله چیزی می‌آفریند که دوست ندارد؟

۲۰۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه الله، کوناً چیزی را مقدر می‌کند که دوست ندارد؟ جواب دادند: محبوب دو نوع است: نوع اول: آنچه در ذات خود، محبوب است. نوع دوم: آنچه به خاطر دیگری، محبوب است. آنچه به خاطر دیگری، محبوب است، گاهی در ذات خود، مکروه است. اما به خاطر حکمتی […]

ادامه مطلب …

۲۰۱ – چگونه کتاب تقدیر از عمل شخص سبقت می‌گیرد؟

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «همانا شخص، عمل اهل بهشت را انجام می‌دهد، تا جایی بین او و بهشت، جز یک ذرع، فاصله نیست، پس کتابش بر او سبقت گرفته، عمل اهل جهنم را انجام می‌دهد، و وارد جهنم می‌شود، و همانا شخص، عمل اهل جهنم را انجام می‌دهد، تا جایی که بین او و جهنم، جز یک ذرع، فاصله‌ی بیشتری نیست. پس کتابش بر او سبقت گرفته، عمل اهل بهشت را انجام می‌دهد، و وارد بهشت می‌شود»...

ادامه مطلب …

۲۰۹ – آیا ناراحتی و خشم در هنگام مصیبت جایز است؟

۲۰۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد کسی سوال شد که وقتی مصیبتی به او می‌رسد، ناراحت و خشمگین می‌شود؟ جواب دادند: مردم در هنگام مصیبت، در چهار درجه هستند: درجه‌ی اول: خشمگین شدن، و این خود، چند نوع است: نوع اول: خشمش قلبی باشد. مثلا به خاطر چیزی که الله برایش مقدر کرده، از […]

ادامه مطلب …

۲۰۵ – حکمت وجود گناهان و کفر

۲۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد حکمت وجود گناهان و کفر سوال شد؟ جواب دادند: حکمت‌های بسیاری برای وجود معاصی و کفر وجود دارد. از جمله: ۱ . حتمی شدن سخن الله تعالی. چون وعده داده که جهنم پر خواهد شد. الله تعالی می‌فرماید: {وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ . إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه