یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

۱۵ – حدیث بازگشت ایمان به مدینه

۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد معنای این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوال شد: آیا «به طور قطع، ایمان در مدینه جای می‌گیرد، مانند مار (که هنگام خطر) به سوراخش برمی‌گردد و در آن پناه می‌گیرد.»؟

جواب دادند: در این حدیث، رسول الله عَلَيْهِ‌الصَّلَاةُوَالسَّلَام می‌فرمایند: «یقینا ایمان به مدینه باز گشته و در آن جمع می‌شود، چنان که مار به خانه‌اش باز می‌گردد»، و کلمه‌ی «یأرز» به کسر راء، و به فتح و ضمّ آن نیز درست است، به معنی: بازگشتن و ثبوت یافتن در مدینه است، چنان که مار وقتی از خانه‌اش خارج شود، به سوی آن باز می‌گردد. این اشاره به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. اشاره به این است که این دین به مدینه بر خواهد گشت، بعد از اینکه شهرهای دیگر همه فاسد شدند، چنان که مار از لانه‌اش خارج شده و همه جا می‌گردد و بعد از آن به خانه‌اش باز می‌گردد.

همچنین اشاره به این است که اسلام همان طور که از مدینه پخش شده، همان طور نیز به سوی آن با خواهد گشت. زیرا اسلام با قوت و سلطه‌اش، فقط از مدینه منتشر شد، گر چه اصل آن از مکه بود، و مکه اولین خواستگاه وحی بود، اما مسلمانان در آنجا دولت و قدرت و جهاد نداشتند، مگر بعد از اینکه به مدینه هجرت کردند. به همین خاطر، اسلام با سلطه و نفوذ و قدرت که دارد، از مدینه منتشر شده و در آخر الزمان به همان جا باز خواهد گشت. همچنین گروهی از اهل علم گفته‌اند: این اشاره به موضوعی است که گذشته است. معنایش این است که مردم گروه گروه به مدینه خواهند رفت و به سوی آن باز خواهند گشت تا شریعت و تعالیم اسلامی را از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اخذ کنند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

( 15 ) سئل فضيلة الشيخ : عن معنى قول النبي ﷺ : “إنَّ الإيمان ليأرز إلى المدينة كما تأرز الحية إلى جحرها ” ؟

فأجاب حَفِظَهُ‌الله بقوله : هذا الحديث يقول : فيه الرسول ﷺ : ” إن الإيمان ليأرز إلى المدينة كما تأرز الحية إلى جحرها ” .

و ” يأرز ” بكسر الراء ويجوز فيها الفتح والضم، ومعنى ” يأرز ” يرجع ويثبت في المدينة كما أن الحية إذا خرجت من جحرها رجعت إليه، وهذا إشارة من النبي ﷺ إلى أن هذا الدين سوف يرجع إلى المدينة بعد أن تفسد البلدان الأخرى كما أن الحية تخرج وتنتشر في الأرض ثم بعد ذلك ترجع إلى جحرها .

وفيه أيضاً إشارة إلى أن الإسلام كما انطلق من المدينة فإنه يرجع إليها أيضاً، فإن الإسلام بقوته وسلطته لم ينتشر إلا من المدينة وإن كان أصله نابعاً في مكة، ومكة هي المهبط الأول للوحي، لكن لم يكن للمسلمين دولة وسلطان وجهاد إلا بعد أن هاجروا إلى المدينة، فلهذا كان الإسلام بسلطته ونفوذه وقوته منتشراً من المدينة وسيرجع إليها في آخر الزمان .

وقال بعض أهل العلم : إن هذا إشارة إلى أمر سبق، وأن المعنى أن الناس يفدون إلى المدينة ويرجعون إليها ليتلقوا من رسول الله ﷺ الشريعة والتعاليم الإسلامية .

ولكن المعنى الأول هو ظاهر الحديث وهو الأصح .

مطالب مرتبط:

۱۴ – جمع بین حدیث تعریف ایمان و حدیث شعبه‌های ایمان

جمع بین دو حدیث که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «ایمان این است که به الله و ملائکه‌اش و کتاب‌های آسمانی و پیامبرانش و روز قیامت و به خیر و شرِ قضا و قدر ایمان بیاوری»، و حدیث: «ایمان هفتاد و چند شعبه است...»

ادامه مطلب …

۱۷ – آیا تقسیم‌بندی ایمان به این پنج قسم درست است: ایمان مطبوع، ایمان معصوم، ایمان مقبول، ایمان مردود و ایمان موقوف؟

آیا این تقسیم برای ایمان صحیح است: «ایمان مطبوع که ایمان ملائکه است، و ایمان معصوم که ایمان پیامبران است، و ایمان مقبول که ایمان مومنان است، و ایمان مردود که ایمان منافقان است، و ایمان موقوف که ایمان اهل بدعت است»؟

ادامه مطلب …

۱۳ – جمع بین حدیث جبریل عَلَيْهِ‌السَّلَام و حدیث عبدالقیس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در تعریف ایمان

شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله توضیح می‌دهد که با توجه به تفاوت در لفظ تعریف ایمان میان حدیث جبریل عَلَيْهِ‌السَّلَام و حدیث عبدالقیس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ چگونه می‌توان بین این دو تعریف جمع کرد؟

ادامه مطلب …

۲۱ – جمع بین احادیثی در رابطه با بدایت خلق

جمع بین این احادیث چگونه است؟ : «الله بود، و هیچ چیزی قبل از او وجود نداشت، و عرش او بر آب بود، و با دست خود همه چیز را نوشت، سپس آسمان‌ها و زمین را خلق کرد»، و در مسند امام احمد از لقیط بن صبره روایت شده که: گفتم یا رسول الله، پروردگارمان قبل از اینکه مخلوقات را خلق کند، کجا بود؟ فرمود: «در ابری رقیق بود»، و حدیث: «اولین چیزی که الله خلق کرد، قلم بود». ظاهر این احادیث با یکدیگر در این مسئله که کدام یک از مخلوقات، اول خلقت شده‌اند، تعارض دارد، و همچنین در جایی آمده است که اولین مخلوق، محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بوده است.

ادامه مطلب …

۱۲ – تعریف ایمان نزد اهل سنت و جماعت چیست؟ آیا ایمان کم و زیاد می‌شود؟

ایمان در نزد اهل سنت به چه معناست؟ تعریف ایمان در نزد اهل سنت و جماعت چیست و آیا ایمان در شخص مومن کم و زیاد می‌شود؟

ادامه مطلب …

۱۱ – تعریف اسلام و فرق بین اسلام و ایمان

اسلام یعنی چه؟ تعریف اسلام چیست و آیا با ایمان تفاوت دارد؟ تفاوت بین اسلام و ایمان چیست؟

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه