(۳۹۲) سوال: نزد ما در مصر برخی مردم عادت کرده‌اند که در هنگام معامله و خرید و فروش به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوگند یاد می‌کنند و این مسئله برایشان عادی شده است؛ وقتی یکی از آنان را نصیحت کردم در پاسخ گفت: این کار برای تعظیم رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است و اشکالی ندارد. حکم شرعی در این مورد چیست؟

جواب:

سوگند به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، صفاتشان یا هر مخلوق دیگری حرام و نوعی از شرك است؛ لذا هرگاه کسی‌ به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قسَم بخورد و بگوید: (به پیامبر قسَم یا سوگند به پیامبر) یا به کعبه، جبرئیل، اسرافیل یا دیگر مخلوقات سوگند یاد کند، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبرش سرپیچی کرده و مرتکب شرک شده است. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مَن كانَ حالِفًا فَلْيَحْلِفْ باللَّهِ، وَإلّا فَليَصْمُتْ»: (کسی ‌که سوگند می‌خورد، باید به الله سوگند یاد کند و در غیر این صورت، باید سکوت کند) همچنین فرمود: «مَن حَلَفَ بغيرِ اللهِ فقد كَفَرَ أو أَشرَكَ»: (هر کس به غیر الله سوگند بخورد، کفر یا شرک ورزیده است).

کسی که به پیامبر قسَم می‌خورد، می‌گوید: این کار برای تعظیم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است؛ در جواب گفته می‌شود: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این نوع تعظیم نهی نموده و بیان نمود که نوعی از شرک است لذا تعظيم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با دوری کردن از این کار محقق می‌شود، نه با مخالفت با ایشان. تعظيم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با اطاعت از آن ‌چه ایشان فرمان داده و  خودداری از آن‌ چه نهی نموده است محقق می‌شود که محبت و دوست داشتن ایشان نیز چنین است؛ لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درباره‌ی مردمانی که ادعای محبت الله را داشتند، فرمود: {قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} [آل عمران: ۳۱]: (بگو: اگر الله را دوست می‌دارید، پس از من پیروی کنید تا الله نیز شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشد که الله آمرزنده‌ی مهربان است).

بنابراین اگر می‌خواهید رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را چنان که شایسته و مستحق آن است تعظیم کنی، در تمامی گفتار و کردار خویش فرمان‌بردار ایشان باش که در این صورت ایشان را تعظیم نموده‌ای.

به کسانی که زیاد به غير الله سوگند یاد می‌کنند و کسانی که به غير الله سوگند یاد می‌کنند، توصیه می‌کنم که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه سازند، از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اطاعت کنند و به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سوگند یاد نکنند که ایشان فرمود: «مَن كانَ حالِفًا فَلْيَحْلِفْ باللَّهِ، وَإلّا فَليَصْمُتْ»: (کسی ‌که سوگند می‌خورد، باید به الله سوگند یاد کند و در غیر این صورت، باید سکوت کند) چنین کنند تا رضایت و خشنودی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به دست آورند و مرتکب شرک نشوند که فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین دلالت دارد: «مَن حَلَفَ بغيرِ اللهِ فقد كَفَرَ أو أَشرَكَ»: (هر کس به غیر الله سوگند یاد کند، کفر یا شرک ورزیده است).

***