(۲۶۰) سوال: آیا انسان مجبور است یا اختیار دارد؟

جواب:

می‌گویم: از خود بپرس: آیا زمانی که سؤال را در این ورقه نوشتی این کار به اختیار خودت بود یا کسی تو را مجبور کرد؟ اطمینان دارم که خواهد گفت: با اختیار خودم نوشتم؛ اما باید دانست که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همان ذاتی است که اراده را در انسان آفریده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انسان را خلق نمود و و دو چیز را به عنوان درون او قرار داد که هر دو سبب وجود هستند:

اول: اراده: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انسان را با اراده قرار داده است.

دوم: قدرت: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انسان را قادر و توانا قرار داده است.

بنابراین وقتی انسان کاری انجام می‌دهد، به اراده و قدرت خود او است و ذاتی که اراده را در وجود انسان آفریده الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و همان ذاتی است که توانایی و قدرت را در وی قرار داده است. این عبارت (مختار بودن) یا (مجبور بودن) اصطلاح جدیدی است که آن را از سلف صالح سراغ ندارم. بنابراین می‌گوییم: انسان اختیار دارد و عمل را با اراده و اختیار خود انجام می‌دهد اما این اختیار و اراده مخلوق و آفریده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است.

***