چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۱۴) سبب وجود عقیده‌ی صحیح و عقیده‌ی اشتباه

(۱۴) سوال: سبب وجود عقیده‌ی صحیح و عقیده‌ی اشتباه چیست؟

جواب:

شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله جواب دادند:

این سؤال عجیبی است! بنابراین بگو: سبب وجود مؤمنان و کافران چیست؟ سبب وجود فاسقان و اهل‌طاعت چیست؟ می‌گوییم: سببش حکمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، همان‌گونه که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {هُوَ ٱلَّذِی خَلَقَكُمۡ فَمِنكُمۡ كَافِرࣱ وَمِنكُم مُّؤۡمِنࣱۚ}[التغابن ۲] : (او کسی است که شما را آفرید، پس -گروهی- از شما کافر هستند و -گروهی- از شما مؤمن‌ هستند) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلَوۡ شَاۤءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ ٱلنَّاسَ أُمَّةࣰ وَ ٰ⁠حِدَةࣰۖ}[هود ۱۱۸] : (اگر پروردگارت می‌خواست همه‌ی مردم را یک امت قرار می‌داد) یعنی: بر یک دین و عقیده، اما: {وَلَا یَزَالُونَ مُخۡتَلِفِینَ * إلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَۚ وَلِذَ ٰ⁠لِكَ خَلَقَهُمۡۗ}[هود ۱۱۸-۱۱۹] : (ولی -آن‌ها- همواره در اختلاف هستند مگر کسی ‌که پروردگارت -به وی- رحم کند و برای همین آن‌ها را آفریده است) اگر این اختلاف نبود آفرینش بهشت و جهنّم بیهوده می‌بود زیرا جهنم و بهشت نیازمند اهالی هستند پس به ‌ناچار اختلاف وجود دارد.

اما شایسته است بگوید: ضابطه‌ی عقیده‌ی صحیح و عقیده‌ی فاسد چیست؟ جوابمان بر این سؤال چنین است: هر آنچه موافق روش و منهجی باشد که رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب‌ ایشان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بر آن بوده‌اند عقیده‌ای صحیح، و هرآنچه مخالف آنان باشد عقیده‌‌ای فاسد است.

در اعمال ‌ِبدنی نیز این‌گونه است: هرآنچه موافق آنچه رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم باشد عملی صالح و نیک، و هرآنچه این‌گونه نباشد عملی فاسد است. این سؤالی است که شایسته است درباره‌ی آن بپرسیم.

شایسته است جست‌ و ‌جو کنیم: آیا ما در عقیده و اعمال خویش موافق رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش هستیم یا مخالف؟

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما السبب في وجود عقيدة صحيحة وعقيدة خاطئة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا سؤال عجيب! يعني إذا قل: ما السبب في وجود مؤمنين وكافرين؟ ما السبب في وجود فاسقين وطائعين؟ ونقول: السبب في ذلك أن هذه حكمة الله عز وجل ، كما قال -تعالى-: ﴿هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنكُمْ كَافِرُ وَمِنكُمْ تُؤْمِنُ ﴾ [التغابن: ٢]، وقال تعالى -: ﴿وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ جَعَلَ النَّاسَ أَمَةً وَاحِدَةٌ ﴾ [هود: ۱۱۸] أي: على دين واحد وعقيدة واحدة، ولكن: ﴿وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَن رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ﴾ [هود: ١١٨-١١٩] ولولا هذا الاختلاف لكان خلق الجنة والنار عبئًا، لأن النار تحتاج إلى أهل، والجنة تحتاج إلى أهل، فلا بد من الاختلاف.

لكن ينبغي أن يقول: ما هو ضابط العقيدة الصحيحة والعقيدة الفاسدة؟ وجوابنا على هذا أن نقول ما كان موافقا لما كان عليه النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وأصحابه فهو عقيدة صحيحة، وما كان مخالفًا لهم فهو عقيدة فاسدة.
وكذلك في الأعمال البدنية ما كان موافقا لما كان عليه النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وأصحابه فهو عمل صالح، وما لم يكن كذلك فهو عمل فاسد، وهذا هو الذي ينبغي أن نسأل عنه. ينبغي أن نبحث هل نحن في عقيدتنا وأعمالنا موافقون لما كان عليه النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – وأصحابه أم مخالفون؟

مطالب مرتبط:

(۱۳) حکم تَنَطُّع یا عمق گرایی در اسلام

سخت‌گیری و ملزم ‌کردن‌ خویش به آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امر ننموده همه‌اش هلاکت است اما بهترین روشِ و منش همان روشِ محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

ادامه مطلب …

(۸) اهمیت جماعت در اسلام

جماعت در اسلام همان جمع ‌شدن بر شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان امر نموده است، و این همان جماعتی است که بر انسان واجب است به آن بپیوندد.

ادامه مطلب …

(۷) طائفه‌ی ‌منصوره

طائفه‌ی ‌منصوره همان اهل سنت و جماعت و همان فرقه‌ی ناجیه (گروه نجات‌یافته) می‌باشند؛ کسانی که در عقیده، گفتار و عمل بر آنچه رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بوده‌اند هستند.

ادامه مطلب …

(۱۰) معنای سلف

سلف به‌معنای گذشتگان است؛ هر گذشته‌ای به نسبت دیگری‌ سلف است اما اگر لفظ سلف به‌طور مطلق گفته شود منظور سه ‌قرنِ برتری‌یافته (صحابه، تابعین و اتباعِ‌ تابعین) است.

ادامه مطلب …

(۱۲) حکم کسی که بگوید: (پرداختن به مسائل عقیده و توحید و مناقشات‌ علمی سبب تفرقه و اتلاف نیرو، فکر و دعوت می‌شود)

تعمق در پرسیدنِ ‌سؤال از مسائل عقیده از طریقه‌ی سلف نیست بلکه بسیار از آن بر حذر می‌داشته‌اند زیرا مسائل عقیده امور غیبی است که واجب است انسان - بدون پرداختن به کیفیت و حقیقت آن - بدان تسلیم شود.

ادامه مطلب …

(۱۱) منظور از میانه‌روی در دین

(میانه‌روی) در دین یا (وسطیّت) این است که انسان بین غلوّ و جفا قرار گیرد که این مسأله شامل امور علمی- ‌اعتقادی و امور عملی- ‌تعبّدی می‌شود. ضابطه‌ی (میانه‌روی) : هرآنچه شریعت آورده میانه است و هرآنچه مخالف شریعت باشد میانه نیست، بلکه مایل و منحرف - به‌سوی افراط یا تفریط - است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه