(۱۰۰۰) به سخن آمدن اعضای بدن در قیامت

(۱۰۰۰) سوال: تفسیر این آیه چیست؟ {وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ} [فصّلت: ٢١]: (آنها به پوست‌هایشان گویند: چرا بر علیه ما گواهی دادید؟! گویند: همان الهی که هر چیز را به سخن آورده است، ما را گویا ساخته است)؟

جواب:

این آیه در مورد کفار نازل شده که دشمن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستند. همان‌هایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در موردشان فرمود: {وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ * حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ} [فصّلت: ١٩-٢٠]: (روزی که دشمنان الله به سوی آتش گرد آورده شوند، پس آن‌ها باز داشته شوند. تا چون به آن برسند، گوش‌ها و چشم‌ها و پوست‌هایشان به آنچه می‌کردند بر علیه آنها گواهی می‌دهند).

پس کافران، دشمن الله و نیز دشمن مسلمانان هستند. چنان که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا بِمَا جَاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ} [ممتحنه: ١]: (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید که با آن‌ها طرح دوستی می‌افکنید، در حالی‌که آنها به آنچه از حق برای شما آمده کافر شده‌اند). نیز می‌فرماید: {وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ} [انفال: ٧٣]: (کسانی که کافر شدند، دوست‌دار و یاور یکدیگرند). نیز می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ} [مائده: ٥١]: (ای کسانی‌که ایمان آورده‌ید! یهود و نصاری را به دوستی بر نگزینید، آنان دوستان یکدیگرند و کسانی‌که از شما با آنها دوستی کنند، از آنها هستند. همانا الله گروه ستمکار را هدایت نمی‌کند).

پس دشمنان الله، دشمن همه‌ی بندگان مؤمن در هر زمان و مکانی هستند. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بندگانش را به این مساله‌ی بزرگ یادآور می‌شود تا از جمله‌ی اولیاء و دوستان الله باشند و از دشمنانش دوری بجویند. می‌فرماید: {وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ} [فصّلت: ١٩]: (روزی که دشمنان الله به سوی آتش گرد آورده شوند، پس آنها باز داشته شوند)، یعنی: به سوی جهنم رانده می‌شوند و همه‌ی آنها، از اول تا آخرشان حبس می‌شوند. سپس به سوی جهنم رانده شده و گروه گروه به آن انداخته می‌شوند. آنجا که برسند، گوش‌ها و چشمانشان بر علیه آنان شهادت می‌دهند. می‌فرماید: {حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا}، که کلمه‌ی «ما» در این آیه، زائد بوده و برای تاکید است. قاعده‌ی زبان عربی این است که هرگاه «ما» بعد از «إذا» بیاید، زائده است، چنان که گفته شده:

يا طالباً خُذ فائدهْ     (ما) بعدَ (إذا) زائدهْ

یعنی: ای طالب علم! فایده‌ای بیاموز. هرگاه (ما) بعد از (إذا) بیاید، زائده است.

{حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا}، یعنی: هرگاه آن جا بیایند، {شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}، گوش بر علیه صاحبش گواهی می‌دهد که به چه سخنان حرام و منکری گوش داده و صاحبش با این گوش آن را شنیده و خوشش آمده و سپس دست به عمل زده است.

{وَأَبْصَارُهُمْ}، چشم‌هایشان نیز هر چیز زشت و منکری که توسط آنها دیده شده و رضایت همراهش بوده را می‌گویند.

{وَجُلُودُهُم}، پوست‌هایشان نیز گواهی می‌دهند که چه کارهای منکری را با دست و پا و فرج انجام داده و هر چیزی را که لمس کرده‌اند، می‌گویند. گواهی پوست از گواهی گوش و چشم عام‌تر است. به همین خاطر نیز به پوستشان معترض می‌شوند اما به گوش و چشمشان خیر.

آنها به پوستشان می‌گویند: {وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ * وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ * وَذَلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ * فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ وَإِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمَا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ} [فصّلت: ۲۱-٢٤].

(آن‌ها به پوست‌هایشان گویند: چرا بر علیه ما گواهی دادید؟ گویند: همان الهی که هر چیز را به سخن آورده، ما را گویا ساخته است و او نخستین بار شما را آفرید و به سوی او باز گردانده می‌شوید. از اینکه گوش‌هایتان و چشم‌هایتان و پوست‌هایتان بر علیه شما گواهی دهند (گناهان‌تان را) پنهان نمی‌کردید، ولی شما گمان می‌کردید که الله بسیاری از آنچه را که انجام می‌دهید نمی‌داند. این گمان شما که درباره‌ی پروردگارتان داشتید، شما را هلاک کرد، پس از زیانکاران شدید. اگر صبر کنند آتش جایگاهشان است و اگر پوزش بخواهند، پس عذر‌شان پذیرفته نمی‌شود).

در روز قیامت بر زبان‌ها مُهر زده می‌شود و اندام‌ها سخن می‌گویند. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ} [یس: ٦٥]: (امروز بر دهان‌هایشان مُهر می‌نهیم و دست‌هایشان با ما سخن می‌گویند و پا‌هایشان به آنچه می‌کردند گواهی می‌دهند). به این خاطر پوست‌ها بر هر کار حرامی که انجام داده‌اند شهادت می‌دهند. چشم و گوش نیز شهادت می‌دهند. آنگاه هیچ عذری برای انسان باقی نخواهد ماند. بلکه بر خلاف میلش، به هر کفر و گناهی که مرتکب شده، اقرار خواهد کرد. نسأل الله العافیة.

***