(۹۳۹) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در سوره‌ی یوسف می‌فرماید: {وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ} [یوسف: ۲٤]. (و به راستی آن زن قصد او کرد و او نیز اگر برهان پروردگارش ندیده بود؛ قصد وی می‌کرد). منظور از برهان در اینجا چیست؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ}. برهانی که میان او و انجام کاری که قصدش را داشت، ایمان و خشیت و ترس از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است. ایمان انسان به الله تَعَالَىٰ و ترس و خشیتی که از الله دارد، او را حفظ می‌کند. باعث می‌شود از اینکه مرتکب عملی شود که الله آن را حرام کرده، دست بکشد. هر کس به الله داناتر باشد، ترس و خشیت او از الله نیز بیشتر خواهد بود. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ} [فاطر: ۲۸]: (جز این نیست که از میان بندگان الله، عالمان از او می‌ترسند). یوسف عَلَيْهِ‌السَّلَام برهان پروردگارش را دید. برهان، نوری است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به خاطر ایمان و خشیت، در قلب قرار می‌دهد. این برهان، سبب شد که او از آنچه قصد کرده بوده، دست بکشد.

اما روایتی که می‌گوید پدرش در خیال او پدیدار شد و او را از این کار بازداشت، ضعیف است و آیه بر آن دلالت نمی‌دهد. بلکه آنچه بیان شد، در شأن و سزاوار مقام یوسف عَلَيْهِ‌السَّلَام است.

***