(۹۳۱) سوال: معنی این آیه چیست؟ {حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ} [یونس: ٢٤]. (تا زمانی که زمین زینت خود بگرفت و مزین شد).

جواب:

این آیه قسمتی از یک آیه است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در سوره‌ی یونس ذکر کرده است: {إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ} [یونس: ٢٤]. (مثال زندگی دنیا، همانند آبی است که از آسمان نازل کردیم، سپس بر اثر آن گیاهان گوناگون زمین از آنچه مردم و چهارپایان می‌خورند رویید. تا زمانی که زمین زینت خود بگرفت و مزین شد و اهل آن گمان کردند که خود بر آن چیره‌اند، فرمان ما در شب یا روزی فرا رسد. و آنچنان آن را درو کنیم که گویی دیروز هرگز نبوده است. این گونه آیات را برای گروهی که می‌اندیشند به تفصیل بیان می‌کنیم).

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در این آیه مثال دنیا و زینت و سرسبزی‌‌هایی که در آن وجود دارد را می‌زند. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همه‌ی اینها را تشبیه به آبی می‌کند که از آسمان به زمین خشک و بی آب و علف  فرود می‌آورد و با آن گیاهانی را بر روی زمین می‌رویاند. این زمین از هر نوع گیاه خوش منظر و از هر صنفی می‌رویاند؛ از گیاهانی که خوراک انسان است و گیاهانی که غذای حیواناتند.

گیاهان به خاطر فراوانی و رشدشان، با یکدیگر مخلوط می‌شوند. این گیاهان چنان رشد می‌کنندکه مایه‌ی شادمانی بینندگان می‌شود و هنگامی که زمین زینت خود را گرفت و مزین شد و میوه‌هایش رسید و آنها گمان نمودند که بر آن چیره هستند و به زودی آن را به آسانی برداشت می‌کنند؛ تقدیر الهی در شب یا روز می‌آید. بادهای تند یا برف و یا رعد و برق و غیره می‌آید و آن را از بین می‌برد. آن را طوری درو می‌کند که انگار تا دیروز هیچ کشتزاری که بیننده را به وجد می‌آورد، وجود نداشته است.

زندگانی دنیوی چنین است؛ چنان برای صاحبش رشد و پیشرفت می‌کند که شخص به خاطر غروری که به سراغش می‌آید، تصور می‌کند که دیگر مرگ به سراغش نمی‌آید و در این دنیا، جاویدان خواهد ماند. اما ناگهان مرگ به سراغش می‌آید و می‌بیند که رفتنی است. اموالش در میان وارثان تقسیم می‌شود و هر چه که بوده و داشته، انگار نبوده است.

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ این مثال را برای ما می‌زند تا فریب این دنیا را نخوریم و از فریفتگی‌اش پرهیز نموده و آن را بر آخرت ترجیح ندهیم. زیرا دنیا از بین میرود و هیچ خیری در آن نیست به جز آن چیزهایی که در طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دست‌گیر ما باشد. از این رو الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پس از این مثال، فرمود: {وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ} [یونس: ٢٥]: (و الله به دار السلام دعوت می‌کند). یعنی بهشتی که سرای سلامتی است و از هر نقصی به دور است و در آن چیزهایی وجود دارد که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه به قلب کسی خطور کرده است. در آن نعمت‌های جاودانی وجود دارد که هر کس وارد آن شود، در خوشی خواهد بود و سختی نخواهد دید و همیشه سالم خواهد بود و مریض نمی‌شود. زنده است و نمی‌میرد و در مسرّت دائمی و نعمت جاویدان است.

ای انسان نگاه کن و بین دارالسلام که از هر آفتی مبراست و بین این دنیا که هر چه پیشرفت کند و زیباتر شود، در آخر از بین می‌رود، مقایسه کن. ای برادر؛ از باقی ماندنت در این دنیا استفاده کن؛ زیرا عمل برای آخرت کمتر و آسان‌تر و وفایده‌ی آن بیشتر از عمل دنیا است.

برایت مثالی می‌زنم که تو را از دیگر مثال‌ها بی نیاز می‌گرداند: درهمی را در راه الله و برای رضای او انفاق کردی. این درهم  ده تا هفتصد برابر و بیشتر می‌شود. هر درهم ده برابر و ده برابر به هفتصد برابر تا چندین برابر می‌شود که شمارش آن را کسی جز الله نمی‌داند. این در حالی است که تو کار سختی انجام نداده‌ای. نهایتا این است که تو این درهم را برای رضای الله به مستحقش داده‌ای. حال به دنیا نگاه کن؛ در آفتاب کار می‌کنی و خطرها را به جان می‌خری که پنج تا ده درهم سود کنی. شاید هم برای کمتر از پنج درهم باشد که آن هم با مشتقت و سختی همراه است و حتی ممکن است هیچ سودی نکنی. حال کدام کار آسان‌تر است؟ کدام یک فایده‌ی بیشتر و نتیجه‌ی بزرگ‌تر و مضمون‌تر و کم خطرتر است؟

معتقدم جواب آن عمل آخرت است که آسان‌تر بوده و نتیجه‌ی آن بزرگ‌تر و مورد اطمینان‌تر است.

مثال دیگر اینکه در خانه‌ات نماز می‌خوانی. برایت یک پاداش نوشته می‌شود. اما در مسجد و با جماعت نماز بخوانی، پاداش آن بیست و هفت برابر می‌شود. عملی کم اما سود زیادی در بر دارد. الان اگر به مردم بگویند در مقابل یک، پنج برابر سود می‌کنید، به جاهای دور برای به دست آوردن این سود کم مهاجرت می‌کنند. آن هم برای سودی که گاهی به دست می‌آورند و گاهی خیر. اما برای رفتن به مسجد و به دست آوردن این سود بزرگ، حاضر نیستند حرکت کنند. البته به جز کسی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را هدایت کرده باشد. در حالی که این سود، مضمون بوده و بسیار زیاد است.

این جا است که مناسبت فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بعد از اینکه مثال زندگی دنیا و آن چه که بدان منتهی می‌شود را ذکر نمود، آشکار می‌شود که می‌فرماید: {وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ} [یونس: ٢٥]. (و الله به دار السلام دعوت می‌کند، و هر کس را بخواهد به راه راست هدایت می‌کند).

نیز در این فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اندیشه کن که می‌فرماید: {وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ}، آنجایی که دعوت را تعمیم داد؛ یعنی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همه را به سوی بهشت دعوت می‌کند. اما در مورد هدایت آنها فرمود: {وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}. از این رو تمام کسانی که دعوت الله را می‌شنوند، اجابتش نمی‌کنند. بلکه کسانی آن را اجابت می‌کنند که الله به آنها توفیق دهد و آنها را به راه راست هدایت نماید.

 از الله می‌خواهیم که ما و برادران مسلمان ما را به راه راست هدایت نماید.

***