(۸۱۹) سوال: خیلی از اوقات در رادیو قرآن گوش می‌دهم و می‌شنوم که قاریان، قرآن را خیلی آرام می‌خوانند و بین دو آیه آن قدر توقف می‌کنند که شنونده تصور می‌کند قرائتش تمام شده، اما دوباره قرائت می‌کنند و در آخر هم قرائت را با گفتن (صدق الله العظیم) به پایان می‌رسانند. حکم آن چیست جناب شیخ؟

جواب:

در مورد قسمت اول سوال که قاری پس از قرائت هر آیه، کمی یا بیشتر وقف می‌کند. این روشی است که عده‌ای برای جلب اذهان و تشویق برای گوش دادن به قرائتشان استفاده می‌کنند. زیرا وقتی قاری توقف کند و ادامه‌ی قرائت را مدتی طولانی به تاخیر اندازد، شنونده همانطور مشتاق ادامه‌ی قرائت است. به همین خاطر است که وقف را طولانی می‌کنند.

اما پایان دادن به قرائت با گفتن (صدق الله العظیم) هیچ اصلی در سنت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و عمل سلف امت ندارد. بلکه چیز جدیدی است و شایسته نیست انسان تلاوتش را با آن به پایان برساند. چون این جمله، یک نوع ستایش الله است و ستایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عبادت بوده و عبادت، توقیفی است. وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرآن می‌خواند و توقف می‌کرد، نمی‌گفت: صدق الله العظیم. همچنین صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم برای ایشان قرآن می‌خواندند و وقتی وقف می‌کردند، نمی‌گفتند: صدق الله العظیم. از این عمل آنها فهمیده می‌شود که گفتن آن جایگاهی در سنت ندارد و از امور نوظهوری است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آنها بر حذر داشته، فرموده: «و بر حذر باشید از امور نوظهور، چرا که هر بدعتی گمراهی است».^[۱]

حال اگر کسی بگوید: آیا الله تعالی نفرموده: {قُلْ صَدَقَ اللَّهُ} [آل عمران:۹۵]: (بگو الله راست گفت)؟

می‌گوییم: بله، و ما هم می‌گوییم: صدق الله و بر ما واجب است ایمان داشته باشیم که کلام الله، راست‌ترین گفتار است. اما آیا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هر وقت تلاوت می‌کرد، تلاوت خود را با گفتن این جمله به پایان می‌رساند؟ منظور ما هم همین است. این همان محل اختلاف است. اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرائتش را با گفتن این جمله به پایان نرسانده، گفتنش بدعت است.

^[۱] سنن ابو داود: کتاب السنة، باب فی لزوم السنة. حدیث شماره (۴۶۰۷). سنن ابن ماجه: کتاب المقدمة، باب اتباع سنة الخلفاء الراشدین المهدیین. حدیث شماره (۴۲). سنن دارمی: کتاب المقدمة، باب اتباع السنة. حدیث شماره (۹۶). مسند احمد: مسند عرباض بن ساریه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ. حدیث شماره: (۱۷۱۴۴). از عرباض بن ساریه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ، فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ».