چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۷۰۹) حکم حضور زن در دروس علمی مساجد

(۷۰۹) سوال: آیا برای یک زن مسلمان جایز است در مجالس علمی و دروس فقهی که در مساجد برگزار می‌شود، شرکت نماید؟ البته با توجه به این نکته که خانم با لباس شرعی و کاملا پوشیده از خانه خارج می‌شود.

دیگر اینکه: کدام یک بهتر است: حضور در این مجالس یا باقی ماندن در خانه؟ با توجه به اینکه ما امروزه بنا بر تمایل پدرها و مادرانمان برای تعلیم از خانه خارج شده و به دانشگاه و مدرسه می‌رویم و با توجه به اینکه حضور در این چنین مجالسی بسیار مفیدتر از مطالعه در خانه است. خواهشمندم در این زمینه ما را راهنمایی فرمایید.

جواب:

بله، برای زن جایز است که در مجالس علمی شرکت کند. چه این مجالس مربوط به علوم فقه باشد یا مجالس عقیده و توحید. جایز است زن در چنین مجالسی شرکت کند به شرط اینکه از عطر و آرایش استفاده نکرده باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «هر زنی که از بوی خوش استفاده نموده، در نماز عشاء همراه ما حاضر نشود».[۱] همچنین باید در این مجالس، به دور از مردان بوده و با آنها مختلط نشود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: ، یعنی: «بهترین صف زنان، صف آخر و بدترین صفشان، صف اول است».[۲] به خاطر اینکه صف اول زنان به مردان نزدیک‌تر از صف آخر به آنها مردان است و به همین خاطر، صف آخر برای زنان، بهتر از صف اول است.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب خروج النساء إلی المساجد إذا لم یترتب علیه فتنة، حدیث شماره (۴۴۴)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «أيُّمَا امْرأةٍ أصَابَتْ بَخُوراً فَلا تَشْهَدْ مَعَنا العِشاءَ».

[۲] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب تسویة الصفوف، حدیث شماره (۴۴۰)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «خَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أوَّلُهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للمرأة المسلمة أن تحضر مجالس العلم والدروس الفقهية في المساجد؟ علما بأنها تخرج إليها متسترة وبالزي الشرعي. وأيهما أفضل: حضورها لمثل هذه المجالس، أم بقاؤها في المنزل؟ علما بأننا الآن نخرج للتعليم في الجامعات والمدارس بناء على رغبة آبائنا وأمهاتنا، ومع العلم أيضًا بأن الاستفادة من هذه المجالس أكبر من الاستفادة من القراءة في المنازل. أرجو الإفادة حول هذا السؤال بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز للمرأة أن تحضر مجالس العلم، سواء كانت هذه العلوم من علوم الفقه العملي، أو من علوم الفقه العقدي المتصل بالعقيدة والتوحيد، فإنه يجوز لها أن تحضر هذه المجالس، بشرط أن لا تكون مُتَطَيِّبَةً ولا مُتبرجة ، لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أيما امرأة أصابت بخورًا فلا تشهد معنا العشاء»، ولا بد أن تكون بعيدة عن الرجال فلا تختلط.

بهم، لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «خير صفوف النساء آخرها وشرها أولها، وذلك لأن أولها أقرب إلى الرجال من آخرها، فصار آخرها خيرا من أولها.

مطالب مرتبط:

(۶۱۹) کدام درس خواندن بهتر است؟

(۶۱۹) سوال: درس خواندن برای کسب مدرک بهتر است یا فرا گرفتن علوم دینی و حفظ قرآن و عقیده؟ جواب: انسان می‌تواند هر دو را انجام دهد. در مدارس و دانشکده‌ها و دانشگاه‌های دولتی تحصیل کرده و در همان حال، نزد مشایخ در مساجد زانو زده و کسب علم نموده و قرآن را حفظ کند. […]

ادامه مطلب …

(۷۰۳) مشخص کردن محدوده امتحان توسط معلم

(۷۰۳) سوال: خانم معلمی پرسیده: بعضی از خانم معلم‌ها، جایی که از آن امتحان می‌گیرند را مشخص می‌کنند. مثلا اگر درس املا و انشا، ده درس بوده، سه درس از میان آنها انتخاب کرده و به دانش آموزان می‌گویند که امتحان از این سه درس می‌آید. آیا این کار جایز است؟ جواب: جواب این سوال […]

ادامه مطلب …

(۶۶۸) کتاب (الروح) از ابن قیم

(۶۶۸) سوال: نظر شما در مورد کتاب ابن قیم به نام (الروح) چیست؟ آیا داستان‌هایی که از اهل قبور ذکر کرده، صحیح هستند؟ جواب: در این کتاب مباحث ارزشمند وخوبی وجود دارد و هر کس که آن را خوانده باشد، می‌داند کلام ابن قیم است. همچنین در کتاب قصه‌هایی وجود دارد که دیگران، مردگان را […]

ادامه مطلب …

(۶۳۹) سوال: حفظ قرآن در خانه و بدون تجوید

(۶۳۹) خانمی پرسیده: دوست دارم قرآن را در مدرسه‌ی حفظ قرآن، حفظ کنم. اما شرایطم این اجازه را به من نمی‌دهد. از شما تقاضا دارم مرا راهنمایی کنید که چطور قرآن را در خانه حفظ کنم؟ آیا اگر قرآن را بدون تجوید یا بدون فهم معانی آن حفظ کنم، مشکلی دارد؟ جواب: روش حفظ این […]

ادامه مطلب …

(۶۱۷) طلب علم با بالا رفتن سن

(۶۱۷) سوال: ۲۸ سال دارم و تا قبل از آن غرق در گناه بودم. اما به فضل الله هدایت شده و الان به دنبال فراگیری علوم دینی هستم تا از دینم آگاهی پیدا کنم. آیا با توجه به سنم، فرصتی برای طلب علم دارم؟ همچنین با توجه به اینکه تقریبا تمام روز را مشغول کار […]

ادامه مطلب …

(۷۲۳) بلند شدن شاگردان هنگام ورود معلم

(۷۲۳) سوال: حکم بلند شدن دانش آموزان هنگام ورد معلم به کلاس برای ادای احترام به معلم، چیست؟ جواب: برپا شدن هنگام ورد معلم به کلاس برای احترام و تعظیم معلم، شایسته نیست. زیرا صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم این کار را با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که از هر کسی برای احترام و تعظیم شایسته‌تر است، نکرده‌اند. اما […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه