چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۷۰۹) حکم حضور زن در دروس علمی مساجد

(۷۰۹) سوال: آیا برای یک زن مسلمان جایز است در مجالس علمی و دروس فقهی که در مساجد برگزار می‌شود، شرکت نماید؟ البته با توجه به این نکته که خانم با لباس شرعی و کاملا پوشیده از خانه خارج می‌شود.

دیگر اینکه: کدام یک بهتر است: حضور در این مجالس یا باقی ماندن در خانه؟ با توجه به اینکه ما امروزه بنا بر تمایل پدرها و مادرانمان برای تعلیم از خانه خارج شده و به دانشگاه و مدرسه می‌رویم و با توجه به اینکه حضور در این چنین مجالسی بسیار مفیدتر از مطالعه در خانه است. خواهشمندم در این زمینه ما را راهنمایی فرمایید.

جواب:

بله، برای زن جایز است که در مجالس علمی شرکت کند. چه این مجالس مربوط به علوم فقه باشد یا مجالس عقیده و توحید. جایز است زن در چنین مجالسی شرکت کند به شرط اینکه از عطر و آرایش استفاده نکرده باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «هر زنی که از بوی خوش استفاده نموده، در نماز عشاء همراه ما حاضر نشود».[۱] همچنین باید در این مجالس، به دور از مردان بوده و با آنها مختلط نشود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: ، یعنی: «بهترین صف زنان، صف آخر و بدترین صفشان، صف اول است».[۲] به خاطر اینکه صف اول زنان به مردان نزدیک‌تر از صف آخر به آنها مردان است و به همین خاطر، صف آخر برای زنان، بهتر از صف اول است.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب خروج النساء إلی المساجد إذا لم یترتب علیه فتنة، حدیث شماره (۴۴۴)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «أيُّمَا امْرأةٍ أصَابَتْ بَخُوراً فَلا تَشْهَدْ مَعَنا العِشاءَ».

[۲] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب تسویة الصفوف، حدیث شماره (۴۴۰)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «خَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أوَّلُهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للمرأة المسلمة أن تحضر مجالس العلم والدروس الفقهية في المساجد؟ علما بأنها تخرج إليها متسترة وبالزي الشرعي. وأيهما أفضل: حضورها لمثل هذه المجالس، أم بقاؤها في المنزل؟ علما بأننا الآن نخرج للتعليم في الجامعات والمدارس بناء على رغبة آبائنا وأمهاتنا، ومع العلم أيضًا بأن الاستفادة من هذه المجالس أكبر من الاستفادة من القراءة في المنازل. أرجو الإفادة حول هذا السؤال بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز للمرأة أن تحضر مجالس العلم، سواء كانت هذه العلوم من علوم الفقه العملي، أو من علوم الفقه العقدي المتصل بالعقيدة والتوحيد، فإنه يجوز لها أن تحضر هذه المجالس، بشرط أن لا تكون مُتَطَيِّبَةً ولا مُتبرجة ، لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أيما امرأة أصابت بخورًا فلا تشهد معنا العشاء»، ولا بد أن تكون بعيدة عن الرجال فلا تختلط.

بهم، لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «خير صفوف النساء آخرها وشرها أولها، وذلك لأن أولها أقرب إلى الرجال من آخرها، فصار آخرها خيرا من أولها.

مطالب مرتبط:

(۶۵۲) سوال: کدام کتاب سودمند را بخوانم؟

(۶۵۲) سوال: خواندن چه کتاب‌های سودمندی را به من توصیه می‌کنید؟ جواب: سودمندترین کتابی که توصیه می‌کنم آن را خوانده و در آن تدبر نمایی، قرآن است. همچنین تفاسیر علمای مورد اطمینان را مطالعه کن تا همان طور که قرآن را حفظ می‌کنی معنی آن را نیز بفهمی. به همین خاطر بود که صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم […]

ادامه مطلب …

(۶۱۲) بهترین روش طلب علم چگونه است

(۶۱۲) سؤال: برای ما از اهمیت علم شرعی برای طالب علم سخن بگویید و بفرمایید که بهترین راه برای طالب علم چیست؟ در مورد حفظ قرآن کریم، چه چیزی بر او واجب است؟ چگونه می‌توانیم عقیده‌ی اسلامی را بفهمیم، خصوصا اگر شخص تنهاست و به چیزی که او را در فهم اسماء وصفات الله یاری […]

ادامه مطلب …

(۷۲۰) کشتن حیوانات برای مومیایی و کالبدشکافی

(۷۲۰) سوال: من دانشجوی دانشگاه هستم. روزی درس مومیایی کردن حیوانات داشتیم. ما این کار را برای تجربه بر روی برخی حیوانات انجام دادیم. حیواناتی مثل خرگوش و گرگ و کبوتر و غیره. آنها را زنده به کلاس می‌آوردیم و سپس آنها را می‌کشتیم. اینجا مشکل دومی نیز وجود دارد. ما آنها را به یکی […]

ادامه مطلب …

(۶۵۵) سوال: مطالعه کتاب‌های دینی

(۶۵۵) سوال: از میان کتاب‌های دینی، توصیه می‌کنید چه کتاب‌هایی را خریده و مطالعه کنم؟ جواب: یکی از بهترین کتاب‌هایی که دیده‌ام، کتاب (زاد المعاد في هدي خیر العباد) تألیف ابن قیم است. این کتاب هم در زمینه‌ی فقه است و هم در زمینه‌ی سیرت و طب. کتاب مفید دیگر، کتاب (ریاض الصالحین) تالیف نووی […]

ادامه مطلب …

(۶۵۸) سوال: مشهورترین کتاب‌های تفسیر

(۶۵۸) سوال: مشهورترین کتاب‌های تفسیری که یک دانشجو می‌تواند آنها را تهیه کند، چه کتاب‌هایی هستند؟ جواب: بهتر می‌بینم که دانشجو تفسیر ابن کثیر و تفسیر شیخمان عبدالرحمن بن سعدی را تهیه کند. این دو از بهترین تفاسیری هستند که می‌شناسم. تفاسیر دیگری هم وجود دارند که مناسب دانشجویانی است که در درجات بالاتر علمی […]

ادامه مطلب …

(۶۶۴) کتاب (الفقه علی المذاهب الأربعة)

(۶۶۴) سوال: نظر شما در مورد کتاب (الفقه علی المذاهب الأربعة) چیست؟ جواب: به برادران توصیه می‌کنم اگر دوست دارند از اقوال علما اطلاع پیدا کنند و البته توانایی شناخت راجح از مرجوح را نیز داشته باشند، فقط به کتاب‌هایی مراجعه کنند که اقوال را به همراه دلایلشان ذکر می‌کنند تا دلیل هر قول را […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه