۱۱۲۲- وعنها قالت: كَانَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله و سلم يُصَلِّي في بَيْتِي قَبْلَ الظُّهْرِ أرْبَعاً، ثُمَّ يَخْرُجُ، فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ، ثُمَّ يَدْخُلُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ. وَكَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ المَغْرِبَ، ثُمَّ يَدْخُلُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ، وَيُصَلِّي بِالنَّاسِ العِشَاءِ، وَيَدْخُلُ بَيتِي فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ. [روایت مسلم]([۱])
ترجمه: عایشه رضي الله عنها میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در خانهام چهار رکعت سنت از ظهر را میخواند و سپس بیرون میرفت و برای مردم، نماز ظهر را امامت میداد و آنگاه به خانه میآمد و دو رکعت دیگر میگزارد. پس از امامت مغرب نیز به خانه میآمد و دو رکعت میخواند. و چون نماز عشا را برای مردم امامت میداد، به خانهام میآمد و دو رکعت میگزارد.
شرح
مؤلف رَحِمَهُالله بابی دربارهی سنت ظهر گشوده و احادیثی در اینباره آورده که بیانگر تعداد رکعات سنت ظهر است: چهار رکعت با دو سلام، پیش از ظهر و دو رکعت پس از آن. اگر کسی سنتِ پیش از ظهر را فراموش کند یا آنرا نخواند، پس از نماز ظهر آنرا بهجا میآورَد؛ زیرا سنتهای راتبه نیز مانندِ نمازهای فرض، قضایی دارند و میتوان قضای آنها را بهجا آورد. گفتنیست در روایتی که ابنماجه آورده است: ابتدا سنت بعد از نماز خوانده میشود و سپس سنت ازدسترفتهی پیش از نماز ظهر. مثلاً اگر برای نماز ظهر به مسجد آمدید و نماز جماعت شروع شده بود و از اینرو نتوانستید سنت پیش از ظهر را بخوانید، پس از نماز فرض، ابتدا دو رکعت سنت بعد از نماز را ادا کنید و سپس قضاییِ سنت پیش از ظهر را با دو سلام، بهجای آورید. این، سنت است.
از این احادیث چنین برمیآید که انسان باید بر سنتهای راتبه پایبندی کند؛ زیرا عایشه رضي الله عنها میگوید: «پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چهار رکعت پیش از فرض ظهر را ترک نمیکرد»؛ مگر در سفر که سنت قبل و بعد از نماز ظهر را نمیخواند.