۱۰۰۳- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه أنَّ النَّبِيَّ صلی الله علیه و آله و سلم قَالَ: «إنَّ اللهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الكِتَابِ أقْوَاماً وَيَضَعُ بِهِ آخرِينَ». [روایت مسلم]([۱])
ترجمه: عمر بن خطاب رضي الله عنه میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «الله با این کتاب (=قرآن)، برخی از مردم را ارجمند میگرداند و گروهی دیگر را خوار و زبون میکند».
شرح
مؤلف رَحِمَهُالله در باب فضیلت قرائت قرآن، حدیثی بدین مضمون آورده است که امیر مؤمنان، عمر بن خطاب رضي الله عنه میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «الله با این کتاب (=قرآن)، برخی از مردم را ارجمند میگرداند و گروهی دیگر را خوار و زبون میکند». این حدیث، بدین معناست که برخی از مردم قرآن میخوانند؛ ولی کسانی که الله متعال با این کتاب، آنان را در دنیا و آخرت والامقام و ارجمند میگرداند، کیستند؟ و آنانکه الله با این کتاب، در دنیا و آخرت خوار و زبونشان میکند، چه کسانی هستند؟ هرکس به قرآن عمل کند؛ یعنی اخبارش را تصدیق نماید، فرمانهایش را انجام دهد، از نواهیاش بپرهیزد، رهنمودهایش را در پیش بگیرد و خودش را به اخلاقِ سراسر نیک و ستودهی قرآنی آراسته سازد، الله متعال با این قرآن او را در دنیا و آخرت ارجمند میگرداند؛ زیرا قرآن، پایه و اساسِ دانش و سرچشمهی علم و معرفت، و همهی دانش و آگاهیست. الله متعال میفرماید:
﴿يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖ﴾ [المجادلة: ١١]
الله (جایگاه) مؤمنانتان و کسانی را که علم و دانش یافتهاند، به درجات بزرگی بالا ببرد.
در آخرت نیز الله متعال با این کتاب، مردمانی را در بهشتهای پرنعمت ارجمند و والامقام میگرداند و به خوانندهی قرآن گفته میشود: «بخوان و شمرده نیکو بخوان و از درجات بهشت بالا برو». و بدینسان تا پایان قرائتش در بهشت صعود میکند.
و اما کسانی که الله متعال با این کتاب، آنان را خوار و زبون میگرداند، مردمانی هستند که قرآن میخوانند و قرائتشان هم خیلی خوب است، اما از قرآن و فرمانهایش سرپیچی میکنند. – پناه بر الله- اینها اخبارش را تصدیق نکرده، به احکامش عمل نمیکنند و در عمل، از آن رویگردان هستند و اخبارش را انکار مینمایند! وقتی خبری قرآنی همانند داستانهای پیامبران گذشته یا دیگران، یا خبری دربارهی روز رستاخیز یا امثال آن به اینها میرسد، در آن شک میکنند و به آن ایمان نمیآورند. بلکه در دلهایشان بیماریِ شک و تردید است و گاه، بهرغم اینکه قرآن می خوانند، شک و تردیدشان به نفاق و انکار میانجامد! لذا از احکام الهی سرپیچی میکنند، دستوراتش را انجام نمیدهند و از آنچه که منع کرده است، باز نمیآیند. اینها، همان کسانی هستند که الله متعال با این کتاب، آنان را در دنیا و آخرت خوار و زبون میگرداند و فرجامشان، خفت و خواریست؛ هرچند ممکن است چند صباحی از دنیا و ظواهر زیبا و فریبندهاش برخوردار شوند، اما شکی نیست که سرنوشتی جز زیان و تباهی ندارند. همچنین امکان دارد که مهلت بیابند و دروازههای دنیا به رویشان گشوده شود؛ اما هرچه بیشتر به دنیا دست مییابند، بیشتر در تباهی و زیان فرو میروند. – پناه بر الله.-
﴿وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَذۡهَبۡتُمۡ طَيِّبَٰتِكُمۡ فِي حَيَاتِكُمُ ٱلدُّنۡيَا وَٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهَا فَٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَسۡتَكۡبِرُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَفۡسُقُونَ ٢٠﴾ [الاحقاف: ٢٠]
و روزی که کافران بر آتش عرضه میگردند، (به آنان گفته میشود:) آیا (لذتِ) نعمتها را در زندگی دنیوی خویش بردید و از نعمتها بهرهمند شدید؟ امروز بدان سبب که در زمین بهناحق سرکشی میکردید و به تبهکاری میپرداختید، با عذاب خفتبار مجازات میشوید.
یعنی: گاه الله متعال در دنیا به کافرِ سرکش مهلت میدهد و او را از دنیا و لذتهایش بهرهمند میسازد؛ اما این مهلت و بهرهمندی از نعمتهای دنیا، بر زیان و تباهیِ کافر در آخرت میافزاید. – پناه بر الله.- پس بههوش باشید و بکوشید که در شمارِ دستهی دوم قرار نگیرید؛ یعنی جزو کسانی نباشید که الله متعال با این کتاب، آنان را خوار و زبون میگرداند؛ بلکه جزو دستهی اول باشید که الله متعال با قرآن، آنان را والامقام و ارجمند میگرداند. امید است که الله متعال ما را جزو اینها قرار دهد.