۹۷۸- وعنه قَالَ: كَانَ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم يَتَخَلَّفُ في المَسير، فَيُزْجِي الضَّعِيف، وَيُرْدِفُ وَيَدْعُو لَهُ. [روايت ابوداود با اِسناد حسن]

۹۷۸- وعنه قَالَ: كَانَ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم يَتَخَلَّفُ في المَسير، فَيُزْجِي الضَّعِيف، وَيُرْدِفُ وَيَدْعُو لَهُ. [روايت ابوداود با اِسناد حسن]([۱])

ترجمه: جابر رضي الله عنه می‌گوید: رسول‌الله صلی الله علیه و آله و سلم در مسیرِ (سفر یا جهاد) گاه به‌عمد عقب‌ می‌ماند و – افرادِ- ناتوان را به پیش می‌راند و(آن‌ها را برای حرکت، کمک و تشویق می‌فرمود و کسی را که سواری نداشت) پشت سر خود سوار می‌کرد و برایش دعا می‌نمود.

شرح

مؤلف رَحِمَهُ‌الله بابی درباره‌ی نیکی به‌همسفر و خوش‌رفتاری با او گشوده است.

این، یکی از آداب سفر است که انسان به هم‌سفر خویش نیکی کند و با او خوش‌رفتار باشد. سپس مؤلف رَحِمَهُ‌الله سه حدیث در این‌باره آورده است؛ از جمله: این حدیث که: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در سفر بود که مردی نزدش آمد و به چپ و راست نگاه می‌کرد. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم- از نگاهش دریافت که محتاج است و- فرمود: «هرکس سواریِ اضافه‌ای دارد، آن را به کسی بدهد که مرکبی ندارد؛ و هرکس، آذوقه (توشه‌ی) اضافی دارد، آن‌را به کسی بدهد که بی‌توشه است». و انواع مال‌ها را ذکر فرمود. لذا هر یک از مردم به هم‌سفران خود نگاه می‌کرد و کسی را که سواری نداشت، با خود سوار می‌نمود و او را در توشه‌ی خویش شریک می‌کرد. در حدیث دوم آمده است: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمان داد که هر دو یا سه نفر، به‌نوبت سوار یک شتر شوند تا همه در سوار شدن، برابر باشند. در حدیث سوم آمده است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم گاه در انتهای کاروان حرکت می‌کرد و به افراد ضعیف که عقب مانده بودند، کمک می‌نمود و ‌آن‌ها را پیش می‌راند و برایشان دعا می‌کرد. همان‌گونه که در «صحیح مسلم» آمده است: جابر بن عبدالله رضي الله عنهما در یک سفر بر شتری ضعیف و بی‌رمق سوار بود. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نزد جابر رضي الله عنه رفت و شتر جابر را به‌آرامی زد و برایش دعا نمود؛ در نتیجه شتر جابر هم‌پای دیگران و بلکه سریع‌تر از آن‌ها حرکت می‌کرد. لذا شایسته است که انسان به هم‌سفرانش کمک کند و برای رفع نیازهایشان آستین همت بالا بزند. این، جزو آداب و رهنمودهایی‌ست که در سنت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آمده است.

([۱]) صحیح الجامع، ش: ۴۹۰۱؛ السلسۀ الصحیحۀ، ش: ۲۱۲۰؛ و صحیح أبی داود، از آلبانی رَحِمَهُ‌الله ش: ۲۲۹۸.