۹۱۲- وعنه: أنَّ النّبِيَّ صلی الله علیه و آله و سلم دَخَلَ عَلَى أعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ، وَكَانَ إِذَا دَخَلَ عَلَى مَنْ يَعُودُهُ، قَالَ: «لا بَأسَ؛ طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ». [روایت بخاري]([۱])
ترجمه: ابنعباس رضي الله عنهما میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به عیادتِ یک بادیهنشین رفت و چون به عیادت کسی میرفت، میفرمود: «لا بَأسَ؛ طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ». [یعنی: «مشکلی نیست؛ انشاءالله که این بیماری، پاککننده(ی گناهان) است».
شرح
مؤلف رَحِمَهُالله حدیثی بدین مضمون آورده است که ابنعباس رضي الله عنهما میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به عیادتِ بادیهنشینی رفت و چون به عیادت بیماری میرفت، میفرمود: «لا بَأسَ؛ طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ».
«لا بَأسَ» یعنی: مشکل و رنجی بر تو نیست. «طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ» یعنی: انشاءالله که این بیماری، پاککنندهی گناهان است. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از آن جهت «انشاءالله» فرمود که این جمله، جملهی خبریست؛ نه دعایی. زیرا انسان در دعا باید با قاطعیت و یقین، درخواستِ خود را مطرح کند؛ نه اینکه بگوید: اگر میخواهی، چنین کن. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمُ: اللهمَّ اغْفِرْ لِي إِنْ شِئتَ، اللهمَّ ارْحَمْنِي إِنْ شِئتَ، لِيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ، فَإِنَّهُ لا مُكْرِهَ لَهُ».([۲]) یعنی: «هیچیک از شما نگوید: یا الله! اگر خواستی، مرا بیامرز یا اگر خواستی، به من رحم کن؛ بلکه با یقین و قاطعیت بخواهد؛ زیرا هیچکس نمیتواند الله را- به کاری- مجبور سازد». چراکه اگر الله بخواهد، شما را میآمرزد و اگر نخواهد، نمیآمرزد. عبارتِ «اگر خواستی»، به کسی گفته میشود که گویا تحتِ فرمان و یا مجبور است. لذا از بهکار بردن این عبارت در دعاها، بپرهیزید.
«لا بَأسَ؛ طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ»، جملهی خبری و از روی امیدواری و خوشبینیست؛ گویا پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با گفتنِ این جمله به بیمار روحیه میداد که سختی و رنجی بر تو نیست و سپس میفرمود: «انشاءالله»؛ زیرا همه چیز به دستِ خداست. در هر حال مستحب است که هنگام عیادتِ بیمار، بگوییم: «لا بَأسَ؛ طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللهُ».
([۱]) صحیح بخاری، ش: (۳۶۱۶، ۵۶۵۶).
([۲]) صحیح بخاری، ش: (۶۳۳۹، ۷۴۷۷)؛ و مسلم، ش: ۲۶۷۹ بهنقل از ابوهریره رضي الله عنه.