۶۲۵- وعن سَلَمَة بنِ الأَكْوع رضي الله عنه قال: قال رسُولُ اللِّه صلی الله علیه و آله و سلم: «لاَ يزَالُ الرَّجُلُ يَذْهَبُ بِنفْسِهِ حَتَّى يُكْتَبَ في الجَبَّارِينَ، فَيُصِيبُهُ ما أَصابَهمْ». [ترمذي روایتش کرده و گفته است: حدیثی حسن میباشد.]([۱])
ترجمه: از سلمه بن اکوع رضي الله عنه روایت شده است: رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «شخص، همواره به خودپسندی و تکبر ادامه میدهد تا اینکه در جرگهی افراد متکبر نوشته میشود و آنگاه به همان فرجامی گرفتار میگردد که به افراد متکبر میرسد».
شرح
در این حدیث، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از خودپسندی برحذر داشته است؛ کسی که تکبر میورزد و به خودپسندی ادامه میدهد، سرانجام در جرگهی افراد متکبر قرار میگیرد؛ در نتیجه همان چیزی دامنگیرش میشود که دامنگیرِ متکبران میگردد. الله عزوجل میفرماید:
﴿كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلۡبِ مُتَكَبِّرٖ جَبَّارٖ ٣٥﴾ [غافر: ٣٥]
بدینسان الله بر هر دل متکبر و سرکشی مُهر میزند.
اگر آدمِ متکبر، مجازاتِ دیگری نداشت، همین یک عقوبت برایش کافی بود که الله عزوجل بر قلبش مُهر میزند و بدینسان خیر و نیکی به آن راه ندارد.
چکیدهی این باب، بر دو محور است:
نخست: حرام بودن کبر؛ تکبر، جزو گناهان کبیره است.
دوم: حرام بودن خودپسندی؛ این هم حرام میباشد و گاه سبب تباه شدنِ اعمال نیک است؛ یعنی اگر انسان به عبادتش یا به قرآن خواندنش و امثال آن، مغرور شود، بیآنکه دریابد، از اجر و پاداش آن محروم میگردد.
([۱]) ضعیف است؛ ضعیف الجامع، ش: ۶۳۴۴؛ السلسلة الضعيفة، ش: ۱۹۱۴؛ و ضعیف الترمذی از آلبانی رَحِمَهُالله، ش: ۳۴۳.