۲۵- عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم قَالَ: «يَضْحَكُ اللَّهُ سبحانَه وتعالی إِلَى رَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا الآخَرَ يَدْخُلانِ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُ هَذَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلُ ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى الْقَاتِلِ فَیُسلِمُ فَيُسْتَشْهَدُ». [متفق علیه]([۱])
ترجمه: ابوهريره رضي الله عنه میگوید: رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ، به دو نفري كه يكي از آنها ديگري را به قتل ميرساند و هر دو وارد بهشت ميشوند، ميخندد؛ بدین صورت که يكي از آنها، در راه الله ميجنگد و (بهوسيلهی ديگري) كشته ميشود. سپس الله، توبهی قاتل را میپذیرد و او، اسلام میآورد و به شهادت ميرسد».
شرح
این دو حدیث، دربارهی توبه و بیانگر این نکته هستند که الله، توبهی هر توبهکنندهای را میپذیرد؛ هرچند گناهش، خیلی بزرگ باشد؛ زیرا الله متعال فرموده است:
﴿وَٱلَّذِينَ لَا يَدۡعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقۡتُلُونَ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَا يَزۡنُونَۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ يَلۡقَ أَثَامٗا ٦٨ يُضَٰعَفۡ لَهُ ٱلۡعَذَابُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَيَخۡلُدۡ فِيهِۦ مُهَانًا ٦٩ إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلٗا صَٰلِحٗا فَأُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَئَِّاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖۗ﴾ [الفرقان: ٦٨، ٧٠]
و آنان كه معبودی جز الله را نمىپرستند، و كسى را كه الله، خونش را حرام كرده است، جز بهحق نمىكشند و زنا نمىكنند؛ و كسى که مرتکب اين (اعمال) شود، مجازات سختى خواهد دید. روز قيامت عذابش دو چندان مىشود، و با ذلت و خوارى برای همیشه در آن مىماند. مگر آنان كه توبه كنند و ايمان بیاورند و كار شايسته انجام دهند كه الله، بدىهايشان را به نیکی تبديل مىكند.
حدیث نخست، یعنی حدیث ابنعباس و انس بن مالک رضي الله عنهم بدین معناست که انسان، از ثروت و ثروتاندوزی سیر نمیشود؛ اگرچه یک درهی پر از طلا داشته باشد، باز هم در جستجوی درهی دوم برمیآید و فقط خاک است که شکم انسان را پُر میکند. و این، زمانیست که میمیرد و به خاک سپرده میشود و دنیا و لذتها و نعمتهایش را ترک مینماید؛ آن وقت است که قانع میشود. قانع نشود، چه کند که دستش از همه جا کوتاه شده است!
«چشم تنگ دنیادوست را یا قناعت پر کند یا خاک گور»
با اینهمه حرص و آزی که انسان دارد، رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم به توبه کردن، تشویق نموده است؛ زیرا آدمِ آزمند و حریص، فقط به مالاندوزی میاندیشد و چندان برایش مهم نیست که از چه راهی به مال و ثروت، دست یابد؛ حتی اگر از راه حرام باشد. دوا و درمان چنین مرضی، توبه و بازگشت به سوی الله است؛ از اینرو رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «و هرکس توبه نماید، الله توبهاش را ميپذيرد». آری! الله جل جلاله توبهی هر توبهکنندهای را قبول میکند؛ اگرچه توبهاش در زمینهی نحوهی کسب مال و ثروت باشد، باز هم الله توبهاش را میپذیرد.
و اما حدیث دوم، حدیث ابوهریره رضي الله عنه؛ الله جل جلاله بدان سبب به این دو نفر میخندد که در دنیا، دشمنی و کینهی شدیدی نسبت به یکدیگر داشتهاند؛ بهگونهای که یکی از آنها، دیگری را به قتل رسانده است؛ ولی خداوند عزوجل کینهی موجود در دلهایشان را دگرگون میسازد و آن را از میان میبرد؛ زیرا بهشتیان از هرگونه کینه و عداوتی که نسبت به یکدیگر داشتهاند، پاک میشوند. همانطور که الله جل جلاله در توصیفشان می فرماید:
﴿وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلٍّ إِخۡوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ ٤٧﴾ [الحجر: ٤٧]
و کینهای را که در سینههایشان هست، بیرون میکشیم و برادروار بر تختهایی روبهروی یکدیگر قرار دارند.
از این حدیث، چنین درمییابیم که وقتی کافری از کفرش توبه کند، حتی اگر مسلمانی را کشته باشد، خداوند عزوجل توبهاش را میپذیرد؛ زیرا پذیرش اسلام، همهی گناهان گذشتهی هر تازهمسلمانی را از میان میبرد.