۱۱۳۸- وعن عمر بن عطاءٍ: أنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ أرْسَلَهُ إِلَى السَّائِبِ ابن أُخْتِ نَمِرٍ يَسأَلُهُ عَنْ شَيْءٍ رَآهُ مِنْهُ مُعَاوِيَةُ في الصَّلاَةِ، فَقَالَ: نَعَمْ، صَلَّيْتُ مَعَهُ الجُمُعَةَ في المَقْصُورَةِ، فَلَمَّا سَلَّمَ الإمَامُ، قُمْتُ في مَقَامِي، فَصَلَّيْتُ، فَلَمَّا دَخَلَ أَرْسَلَ إلَيَّ، فَقالَ: لا تَعُدْ لِمَا فَعَلْتَ. إِذَا صَلَّيْتَ الجُمُعَةَ فَلا تَصِلْهَا بِصَلاةٍ حَتَّى تَتَكَلَّمَ أَوْ تَخْرُجَ؛ فَإنَّ رسولَ الله صلی الله علیه و آله و سلم أمَرَنَا بِذلِكَ، أن لا نُوصِلَ صَلاَةً بِصَلاَةٍ حَتَّى نَتَكَلَّمَ أَوْ نَخْرُجَ. [روایت مسلم]( )
ترجمه: از عمر بن عطا روايت است که: “نافع بن جبير” او را نزد “سائب، خواهرزادهی نمر” فرستاد تا از او در مورد چیزی که معاویه رضي الله عنه در نمازش دیده بود، بپرسد. سائب گفت: بله، من نماز جمعه را با معاویه رضي الله عنه در حُجرهی مسجد خواندم. وقتی امام سلام داد، سرِ جایم بلند شدم و نماز خواندم. هنگامیکه معاویه وارد شد، شخصی را نزد من فرستاد و به من گفت: این کار را تکرار نکن. آنگاه که نماز جمعه را خواندی، تا زمانیکه – با کسی- سخن نگفته یا بیرون نرفتهای، متصل به نماز جمعه، نماز نخوان؛ زیرا رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم به ما دستور داد که تا سخن نگفته یا بیرون نرفتهایم، هیچ نمازی را با نمازی دیگر، بههم پیوسته و بدون فاصله نخوانیم.
شرح
مؤلف رَحِمَهُالله این حدیث را دربارهی فاصله انداختن میان نماز فرض و سنت آورده است؛ حدیثی بدین مضمون که معاویه رضي الله عنه شخصی را دید که در مسجد، بلافصله پس از نماز جمعه، سرِ جای خود برخاست و نماز سنت خواند. معاویه رضي الله عنه او را به حضور خواست و به او خبر داد که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به ما امر فرمود که تا سخن نگفته یا بیرون نرفتهایم، هیچ نمازی را با نمازی دیگر، بههم پیوسته و بدون فاصله نخوانیم. یعنی: اگر نماز ظهر را بهجا آوردید و خواستید سنت ظهر را بخوانید، جابهجا شوید و در مکانی غیر از جايی که نماز فرض را خواندهاید، نماز سنت بگزارید؛ البته بهتر است که به خانهی خود بروید و نماز سنت را در خانه بخوانید یا لااقل سخنی بگویید و میان نماز فرض و سنت، فاصله بیندازید. زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از اینکه انسان، نماز نفل یا سنت را متصل به نماز فرض بخواند، نهی فرموده است؛ مگر اینکه انسان از مسجد بیرون برود و سنت را در خانه بخواند یا اینکه با سخن گفتن یا جابهجا شدن، میان فرض و سنت فاصله بیندازد. از اینرو علما گفتهاند: فاصله انداختن میان فرض و سنت با جابهجا شدن یا سخن گفتن، سنت است.
حکمتش، این است که نماز فرض و سنت، از یکدیگر جدا باشند و مخلوط نشوند.