۱۱۲۴- وعن عبد الله بن السائب رضي الله عنه أنَّ رَسُولَ اللهِ صلی الله علیه و آله و سلم كَانَ يُصَلِّي أرْبَعاً بَعْدَ أنْ تَزُولَ الشَّمْسُ قَبْلَ الظُّهْرِ، وقَالَ: «إنَّهَا سَاعَةٌ تُفْتَحُ فِيها أبْوَابُ السَّمَاءِ، فَأُحِبُّ أنْ يَصْعَدَ لِي فيهَا عَمَلٌ صَالِحٌ». [ترمذی، این حدیث را روایت کرده و گفته است: حدیثی حسن میباشد.]([۱])
ترجمه: عبدالله بن سائب رضي الله عنه میگوید: رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم پس از زوال خورشید و پیش از فرض ظهر، چهار رکعت میخواند. و فرمود: «این، لحظهایست که دروازههای آسمان در آن گشوده میشود؛ دوست دارم که در این زمان برای من، کارِ نیکی به بالا برود».
([۱]) صحیح الجامع، ش: ۴۹۶۷؛ صحیح أبی داود، ش: ۱۱۵۳؛ و صحیح الترمذی، از آلبانی رَحِمَهُالله ش: ۳۹۶.
شرح
مؤلف رَحِمَهُالله بابی دربارهی سنت ظهر گشوده و احادیثی در اینباره آورده که بیانگر تعداد رکعات سنت ظهر است: چهار رکعت با دو سلام، پیش از ظهر و دو رکعت پس از آن. اگر کسی سنتِ پیش از ظهر را فراموش کند یا آنرا نخواند، پس از نماز ظهر آنرا بهجا میآورَد؛ زیرا سنتهای راتبه نیز مانندِ نمازهای فرض، قضایی دارند و میتوان قضای آنها را بهجا آورد. گفتنیست در روایتی که ابنماجه آورده است: ابتدا سنت بعد از نماز خوانده میشود و سپس سنت ازدسترفتهی پیش از نماز ظهر. مثلاً اگر برای نماز ظهر به مسجد آمدید و نماز جماعت شروع شده بود و از اینرو نتوانستید سنت پیش از ظهر را بخوانید، پس از نماز فرض، ابتدا دو رکعت سنت بعد از نماز را ادا کنید و سپس قضاییِ سنت پیش از ظهر را با دو سلام، بهجای آورید. این، سنت است.
از این احادیث چنین برمیآید که انسان باید بر سنتهای راتبه پایبندی کند؛ زیرا عایشه رضي الله عنها میگوید: «پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چهار رکعت پیش از فرض ظهر را ترک نمیکرد»؛ مگر در سفر که سنت قبل و بعد از نماز ظهر را نمیخواند.