۱۰۹۹- وعن أنس رضي الله عنه أنَّ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قَالَ: «رُصُّوا صُفُوفَكُمْ، وَقَارِبُوا بَيْنَهَا، وَحَاذُوا بِالأعْنَاقِ؛ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إنِّي لأَرَى الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ مِنْ خَلَلِ الصَّفِّ، كَأَنَّهَا الحَذَفُ». [حديث صحيحيست كه ابوداود آنرا با اِسنادي مطابق شرط مسلم روايت كرده است.]([۱])
ترجمه: انس رضي الله عنه میگوید: رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «صفهایتان را منظم و بدون فاصله بگردانید و آنها را به هم نزدیک بگیرید و گردنها را با هم برابر سازید (و در یک خطّ راست بایستید)؛ سوگند به ذاتی که جانم در دست اوست، من شیطان را میبینم که بهسان گوسفندان کوچک و سیاهِ یَمَن، خود را در جاهای خالیِ صفها جا میدهد».
([۱]) صحیح الجامع، ش: ۳۵۰۵؛ صحیح أبی داود، ش: ۶۷۳؛ آلبانی رَحِمَهُالله در مشکاۀ المصابیح، ش: ۱۰۹۳ این حدیث را صحیح دانسته است.
شرح
این احادیث نیز در فضیلت صف نخست و اهمیت تکمیل صفهاست؛ یعنی باید صفها را به ترتیب، کامل کنیم. در این احادیث بدین نکته تصریح شده است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سینهها و شانههای یارانش را دست میزد تا صفهایشان را راست و منظم
کند و میفرمود: «پس و پیش نایستید که دلهایتان دچار اختلاف میشود».
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همواره در میان صفها حرکت میکرد و با دست مبارکش صفها را راست و مرتب میساخت.
در دوران امیرالمؤمنین عمر و نیز در دوران عثمان رضي الله عنهما که جمعیت مسلمانان افزایش چشمگیری یافت، عدهای از سوی خلیفه مأمور راست کردن صفها بودند و چون نزد امام میآمدند و به او خبر میدادند که صفها کامل و مرتباند، تکبیرِ نماز را میگفت. این، نشانگر توجه ویژهی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و خلفای راشدین# به مرتب بودن صفهاست که صفها را راست و مرتب میکردند و دستور میدادند که نمازگزاران هیچ جای خالی یا شکافی در میان صفها برای شیاطین باقی نگذارند تا نمازشان کامل باشد؛ زیرا منظم بودن صفها، بخشی از اقامهی نماز و جزو کمالِ آن است.
([۱]) صحیح الجامع، ش: ۷۲۵۶؛ و صحیح أبی داود، ش: ۶۷۰؛ و صحیح النسائی، از آلبانی رَحِمَهُالله ش: ۷۸۱.