۱۰۰۷- وعن ابن عباسٍ رضي الله عنهما قَالَ: قَالَ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: «إنَّ الَّذِي لَيْسَ في جَوْفِهِ شَيْءٌ مِنَ القُرْآنِ كَالبَيْتِ الخَرِبِ». [ترمذی این حدیث را روايت كرده و گفته است: حسن صحیح میباشد.]([۱])
ترجمه: ابنعباس رضي الله عنهما ميگوید: رسولالله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «کسی که در سینهاش چیزی از قرآن نباشد، مانند خانهی ویران است».
شرح
این دو حدیث دربارهی فضیلت قرائت قرآن است؛ در حدیث نخست آمده است که ابنمسعود رضي الله عنه میگوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «هرکس یک حرف از کتابِ الله را بخواند، برای او یک نیکیست و هر نیکی، ده برابرش پاداش دارد؛ نمیگویم: ﴿الٓمٓ﴾ یک حرف است؛ بلکه «الف» یک حرف، «لام» یک حرف، و «میم» یک حرف است». با این حساب، در قرائت ﴿الٓمٓ﴾ سی نیکیست؛ و همینطور سایر کلمات قرآن کریم. یعنی خواندنِ هر حرفی از هر یک از واژههای قرآن، ده نیکی دارد. این، نعمتی بزرگ و پاداشی فراوان است؛ لذا شایسته است که انسان هرچه میتواند، بیشتر قرآن بخواند. لازم نیست که حافظ کلّ قرآن باشید؛ هرچه ممکن است، بخوانید؛ اگرچه فقط سورهی فاتحه و جزءهای ۲۹ و ۳۰ را حفظ باشید. زیرا همهی قرآن، خیر و نیکیست. همانگونه که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خبر داده است: کسی که ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ﴾ را بخواند، گویا یکسوم قرآن را خوانده است.([۲])
در دومین حدیثی که مؤلف رَحِمَهُالله ذکر کرده، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بیان فرموده است که: سینهی خالی از قرآن، مانند خانهی ویران است. یعنی قرآن، به قلب انسان آبادانی و حیات میبخشد و آنرا با نورِ علم و کلام الاهی، نورانی میگرداند. وقتی قلب کسی از قرآن تهی باشد، مانند ویرانهای میشود که هیچ خیری در آن نیست. این هم هشداری جدّی دربارهی دوری از قرآن و نخواندنِ آن است و انسان را به قرائت قرآن، تشویق میکند. امید است که الله متعال، ما را جزو کسانی قرار دهد که قرآن را آنگونه که باید و شاید، تلاوت میکنند.
([۱]) ضعیف است؛ ر.ک: ضعیف الترمذی، ش: ۵۵۷؛ آلبانی رَحِمَهُالله در مشکاۀ المصابیح، ش: ۲۱۳۵، این حدیث را ضعیف دانسته است.
([۲]) صحیح بخاری، ش: (۵۰۱۴، ۵۰۱۵، ۶۶۴۳، ۷۳۷۴) بهنقل از ابوسعید رضي الله عنه؛ و روایت مسلم، ش: ۸۱۱ بهنقل از ابوالدرداء رضي الله عنه؛ و نیز روایت مسلم، ش: ۸۱۲ بهنقل از ابوهریره رضي الله عنه.